Jaap van Duijn

Economenpanel, Gastauteur

Oud Chief Investment Officer Robeco en oud hoogleraar Universiteit van Amsterdam en Erasmus Universiteit

Jaap van Duijn image

(c) Jaap van Duijn

Jaap van Duijn was van 1983 tot 2005 verbonden aan de Robeco Groep, waar hij als Chief Investment Officer vanaf 1988 verantwoordelijk was voor de financiële beleggingen van de groep. Van 1995 tot 2003 was hij tevens fondsmanager van het wereldwijde aandelenfonds Robeco NV. Voor hij tot de directie van de Robeco Groep toetrad, was Van Duijn hoogleraar algemene economie aan de Interfaculteit Bedrijfskunde in Delft. Tijdens zijn Robeco-tijd was hij buitengewoon hoogleraar in de praktische aspecten van de beleggingstheorie aan achtereenvolgens de Universiteit van Amsterdam en de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Van Duijn studeerde economie aan de Nederlandse Economische Hogeschool, waar hij in 1968 cum laude afstudeerde. Hij promoveerde in 1972 aan de University of Illinois in Urbana-Champaign, Ill. Van 1981 tot zijn overgang naar Robeco was hij kroonlid van de SER.

Jaap van Duijn is macro-econoom en heeft veel gepubliceerd over conjunctuurbewegingen, de Kondratieff Cyclus, innovatie en economische politiek. Recente boeken zijn De groei voorbij (De Bezige Bij, 2007) en De schuldenberg (De Bezige Bij, 2011). Van Duijn was columnist voor NRC Handelsblad en het Algemeen Dagblad en schrijft sinds 2005 de zaterdag-column voor De Financiële Telegraaf. Hij is actief als bestuurder (onder meer bij het Nationaal Groenfonds en het Zuid-Hollands Landschap) en toezichthouder (bij beursgenoteerde ondernemingen Value8 en Charlemagne Capital).

Me Judice Economenpanel: resultaten voor Jaap van Duijn
Lessen van de crisis
16 sep 2016

Stelling 1

Ik heb vertrouwen in de stabiliteit van het Nederlandse financiële systeem.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
OneensIn redelijke mateHet eigen vermogen van de grote Nederlandse banken is nog steeds zo gering dat de vraag is of zij een volgende mondiale crisis a la 2008 op eigen kracht zouden kunnen overleven.
Eens noch oneens
In redelijke mate

Stelling 2

De zakenbank Lehman Brothers had in september 2008 moeten worden gered door de Amerikaanse overheid.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
OneensIn redelijke mateHoewel de val van Lehman tot een vertrouwenscrisis en uiteindelijk een diepe recessie leidde, was het faillissement wel een signaal dat de belastingbetaler niet voor alle misstanden in de financiële sector hoeft op te draaien.
Eens noch oneens
In redelijke mate

Stelling 3

ABN Amro is in 2008 terecht gered door de Nederlandse overheid.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Mee eensIn redelijke mateNederland heeft te weinig banken, waardoor de dreigende ondergang van een van die banken meteen de hele economie in gevaar brengt. Er was geen andere keuze.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 4

Na een bankencrisis is een snelle aanpassing in de financiële huishouding van het bankwezen te prefereren boven een geleidelijke aanpak waarbij banken meerdere jaren de tijd krijgen om orde op zaken te stellen.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Zeer mee eensIn redelijke mateDe ervaring leert dat talmen met aanpassingen (als in Europa en in Japan) uiteindelijk slechter is voor een economie dan direct maatregelen nemen (als in VS en ook in IJsland)
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 5

De afgesproken aanscherpingen in regelgeving zijn voldoende om het Nederlandse bankwezen financieel gezond te maken.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
OneensIn redelijke mateRegels zijn niet voldoende als de vermogenspositie van banken niet adequaat is.
Oneens
In redelijke mate
ABN AMRO naar de beurs
18 nov 2015

Stelling 1

De financiële sector is voldoende stabiel voor de verkoop van ABN AMRO.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Mee eensIn redelijke mateDe banken hebben hun eigen vermogens wat versterkt, al is dat van ABNAmro nog altijd aan de lage kant. Verliezen op kredietportefeuilles nemen af.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 2

Het is een goede zaak wanneer ABN AMRO weer geheel in handen komt van de private sector.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
OneensIn redelijke mateEr is geen reden waarom een bank die gedeeltelijk in overheidshanden is, niet goed zou kunnen functioneren. Een bank is een voor de maatschappij essentiële nutsvoorziening en daar moet een overheid greep op kunnen hebben.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 3

ABN AMRO is financieel nog niet sterk genoeg om als zelfstandige partij mogelijke tegenslagen op te vangen met een leverage ratio van 3,5%.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Mee eensIn redelijke mateABNAmro kijkt zelf naar het core tier one capital, maar het echte zichtbare eigen vermogen is nog erg laag, vergeleken met ING en Rabo en vergeleken met veel buitenlandse banken.
Eens noch oneens
In redelijke mate

Stelling 4

De staat had sterker moeten aandringen op het verhogen van de leverage ratio van ABN AMRO.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Eens noch oneensIn redelijke mateDe staat zit in een dubbelrol. Hij zou als aandeelhouder dividend willen ontvangen, maar meer dividend betekent minder eigen vermogen. Vanuit maatschappelijk oogpunt zou de staat als aandeelhouder juist weinig dividend moeten willen op zijn belegging.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 5

De rel rond de extra loonsverhoging van de top van ABN AMRO (van maart 2015) heeft de bank reputatieschade berokkend.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Zeer mee eensIn redelijke mateDe schade ontstond toen bleek hoe weinig gevoel de Raad van Commissarissen had voor wat in de maatschappij leeft. Dat is een probleem bij meer raden van commissarissen.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 6

Als de staat ABN AMRO gunstig wil verkopen dan moet zij bereid zijn meteen haar meerderheidsaandeel uit handen te geven.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Mee eensIn redelijke mateDit illustreert weer dezelfde spanning: de staat als aandeelhouder vs de staat als hoeder over het maatschappelijk belang. Dat laatste zou moeten prevaleren.
Eens noch oneens
In redelijke mate

Stelling 7

De staat heeft het goed gedaan als aandeelhouder van ABN AMRO.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
OneensIn redelijke mateDe rel over de salarissen, waarbij de rol van Dijsselbloem niet helemaal helder was, heeft tot uitstel van de beursgang geleid. Nu vindt die plaats op een moment dat de koersen lager staan en de vooruitzichten voor de wereldeconomie minder gunstig zijn.
Eens noch oneens
In redelijke mate
Sleutelen aan de inkomensverdeling?
3 mrt 2014

Stelling 1

De groei van de inkomensongelijkheid in Nederland is een verontrustende ontwikkeling.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Mee eensIn redelijke mateTussen 1950 en 1980 was de factor arbeid aan de winnende hand, sinds 1980 verliest arbeid terrein, ten gunste van kapitaalverschaffers en de top van het management. Die beweging moet op enig moment stoppen, want anders bijt de hond in de eigen staart.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 2

Het verhogen van het toptarief inkomstenbelasting zal leiden tot een daling van het nationaal inkomen.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Geen mening Geen idee wat er gebeurt, maar een verhoging van het toptarief is m.i. niet de beste manier om toenemende inkomensongelijkheid aan te pakken.
Eens noch oneens
In redelijke mate

Stelling 3

Inkomenspolitiek is het meest effectief als het gericht is op het vergroten van de verdienmogelijkheden aan de onderkant van de samenleving.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Mee eensIn geringe mateHet probleem is de te zware belasting van arbeid, waardoor het gat tussen bruto arbeidskosten en netto besteedbaar inkomen te groot is.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 4

De positie van de middenklasse op de arbeidsmarkt* zal onder invloed van technologische vooruitgang sterk worden uitgehold. 

* Werknemers die geschoold doch routinematig werk verrichten.

UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Zeer mee eensIn redelijke mateEr is recent veel over het vraagstuk van de technologische werkloosheid geschreven en de experts onderschrijven deze stelling. Hun argumentatie komt mij overtuigend over.
Mee eens
In redelijke mate
Robuuste banken
9 dec 2013

Stelling 1

De omvang van het Nederlandse bancaire systeem is te groot in relatie tot het bruto binnenlands product.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Zeer mee eensIn redelijke mateEind jaren 70 was het balanstotaal 100% van het bbp, eind jaren 80 200%, nu nog steeds bijna 500%. Het aantal banken is ook nog eens afgenomen. Daarmee zijn de resterende banken te groot voor de Nederlandse economie.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 2

Ten einde de bankensector weer solide te maken moet de ‘leverage ratio’ (eigen vermogen gedeeld door totaal voor risico ongewogen activa) aanzienlijk hoger zijn dan de door het kabinet voorgestelde ratio van 4%.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Zeer mee eensIn redelijke mateVergeleken met banken in andere landen en vergeleken met Nederlandse banken in vroegere jaren, houden de banken hier zeer weinig eigen vermogen aan. Iedereen heeft kunnen zien wat er met een laag eigen vermogen in tijden van crisis kan gebeuren.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 3

Universele banken, zoals ING en ABN AMRO, moeten worden opgesplitst in traditionele nutsbanken – waarbinnen betaal- en spaaractiviteiten (en geen speculatieve activiteiten) plaatsvinden – en risicovolle zakenbanken.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Zeer mee eensIn redelijke mateHet voorstel van de splitsing is onmiddellijk na de crisis in veel landen gedaan, en met reden. Laten banken weer nutsbedrijven zijn, net als vroeger, en laat het zakenbankieren maar over aan gespecialiseerde instellingen a la Goldman Sachs.
Eens noch oneens
In redelijke mate
Migratie gewogen
28 okt 2013

Stelling 1

De Nederlandse economie heeft per saldo profijt (in termen van een hoger BBP) van vrij verkeer van werknemers binnen de Europese Unie.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Geen mening Je weet niet wat zonder immigratie gebeurd zou zijn. In de eerste helft van de jaren zestig kende Nederland nauwelijks arbeidsimmigratie en was de werkloosheid extreem laag. Nu hebben we én hoge immigratie én hoge werkloosheid. Wat is het welvaartseffect?
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 2

Het zijn vooral de laagst opgeleide werknemers die nadelen ondervinden van vrij verkeer van werknemers binnen de Europese Unie.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Mee eensIn geringe mateDe verdringing aan de onderkant vindt plaats bij werk (bijv in de tuinbouw) dat wel door Nederlanders gedaan zou kunnen worden, maar die daarvoor niet te porren zijn.
Mee eens
In redelijke mate

Stelling 3

Volledig vrije migratie en de nationale welvaartsstaat, die aan alle ingezetenen genereuze bescherming biedt, staan op gespannen voet met elkaar.
UitslagExpertiseToelichtingMediaan totale uitslagMediaan totale expertise
Zeer mee eensIn geringe mateEens met wat Friedman (en trouwens ook anderen) betoogd hebben.
Mee eens
In redelijke mate