Me Judice Economenpanel: Modellen in de economische politiek

25 jan 2016

Modellen en beleid blijven altijd de gemoederen beroeren; onder economen maar ook onder buitenstaanders. Paul Krugman kon onlangs nog heftig ageren tegen beleidsmakers die hun instinct laten prevaleren boven het inzicht dat standaardmodellen bieden: “we’ve repeatedly seen policymakers overrule or ignore the message of basic macro models in favor of instincts that […] reflect experience that comes from very different economic environments”. Maar ook hier in Nederland keert de discussie keer op keer terug. Ook de secretaris-generaal van het Ministerie van Economische Zaken — Maarten Camps — kon in zijn nieuwjaarsartikel in ESB opmerken dat modellen van het Centraal Planbureau (CPB) maar van zeer beperkte waarde zijn om over de verre toekomst na te denken. Vrij vertaald; niet alles wat telt kan geteld en gemodelleerd worden. De lange termijn voorspellen met behulp van een model is daarmee een zinloze exercitie.

Om de gedachten te bepalen vatten wij op deze plaats een model op als een vereenvoudigde beschrijving van de werkelijkheid, zowel ten behoeve van het voorspellen van de toekomstige economische ontwikkeling als ten behoeve van het analyseren van de effecten van specifieke beleidsmaatregelen.

Drie stellingen zijn aan het economenpanel voorgelegd.

Stelling 1

Bij de besluitvorming over het economisch beleid in Nederland laten politici zich meer leiden door ideologie en opportunisme dan door empirische, kwantitatieve inzichten vanuit de economische wetenschap.

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (ongewogen)

Resultaat (ongewogen)

Stelling 2

Het voorspellen van de economie op de lange termijn met macro-econometrische modellen is een zinloze exercitie.

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (ongewogen)

Resultaat (ongewogen)

Stelling 3

De invloed van CPB-analyses op het economisch beleid van de regering is te groot.

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (ongewogen)

Resultaat (ongewogen)

Stelling 1: Resultaat per panellid

Bij de besluitvorming over het economisch beleid in Nederland laten politici zich meer leiden door ideologie en opportunisme dan door empirische, kwantitatieve inzichten vanuit de economische wetenschap.

Klik op een van onderstaande categorieën om het overzicht te sorteren.
Naam Organisatie Uitslag Expertise Toelichting
Barbara Baarsma Barbara Baarsma image

Rabobank, Utrecht en Universiteit van Amsterdam

Zeer mee eens In zeer hoge mate Uiteraard staat het een democratisch gekozen regering vrij om politieke besluiten te nemen, maar duidelijk moet voor de kiezer wel zijn hoe ze objectieve / economische feiten hebben meegewogen. Aan die transparantie ontbreekt het te vaak. Biografie & eerdere uitslagen
Sylvester Eijffinger Sylvester Eijffinger image Tilburg University en CEPR Zeer mee eens In zeer hoge mate De meeste politici gebruiken empirische, kwantitatieve inzichten vanuit de economische wetenschap als deze inzichten opportuun en overeenkomstig hun ideologie zijn. It is as background music: you put it on when you like it and off when you don't like it! Biografie & eerdere uitslagen
Arjen van Witteloostuijn Arjen van Witteloostuijn image

Tilburg University, Universiteit van Antwerpen, en Cardiff University

Zeer mee eens In hoge mate Biografie & eerdere uitslagen
Eelke de Jong Portret van Eelke de Jong Radboud Universiteit Nijmegen Zeer mee eens In hoge mate De hypotheekrenteaftrek is wel het meest in hte oog springende voorbeeld. Andere zijn: de wijze van financiering van het depositogarantiesysteem en vroegtijdig reageren op de risico's van funded pensioensystemen. Biografie & eerdere uitslagen
Bas Jacobs Bas Jacobs image Erasmus School of Economics, Rotterdam en CESifo München Mee eens In zeer hoge mate De lijst van economische beleidsonzin is te lang om op te noemen, bv. hra, procyclisch begroten, ondoelmatig herverdelen, lage kapitaaleisen. Partijen met de economisch beste programma's trekken weinig kiezers. Biografie & eerdere uitslagen
Casper van Ewijk Casper van Ewijk image

Tilburg University, Netspar, en Universiteit van Amsterdam

Mee eens In hoge mate Biografie & eerdere uitslagen
Joan Muysken Portret van Joan Muysken Universiteit Maastricht Mee eens In hoge mate Politici zullen zich uiteraard bij besluitvorming laten leiden door hun maatschappijbeeld. Op lange termijn kan dit beeld worden beïnvloed door economische inzichten, middels maatschappelijk debat - en andersom kan het ook het geval zijn! Biografie & eerdere uitslagen
Joop Schippers Portret van Joop Schippers Universiteit van Utrecht Mee eens In hoge mate En terecht! Politici horen een integrale afweging te maken tussen allerhande overwegingen (staatkundig, juridisch, bestuurlijk etc.) en niet alleen te kijken naar door de officiële economische adviseurs verstrekte inzichten. Biografie & eerdere uitslagen
Paul de Beer Paul de Beer image Universiteit van Amsterdam Mee eens In hoge mate Ideologie en opportunisme klinken nogal negatief, maar het is heel verstandig als politici zich niet teveel laten leiden door doorgaans weinig betrouwbare kwantitatieve modelvoorspellingen. Biografie & eerdere uitslagen
Reyer Gerlagh Reyer Gerlagh image

Universiteit van Tilburg, Tilburg Sustainability Center

Mee eens In hoge mate Het beleid voor de woningmarkt is jarenlang verstoord door taboe's op de hypotheekrenteaftrek. Het klimaatbeleid wordt nog steeds verstoord door het taboe op effectieve beprijzing van CO2. Deze taboe's komen voort uit opportunistische ideologie. Biografie & eerdere uitslagen
Roel Beetsma Roel Beetsma image Universiteit van Amsterdam, CEPR en CESifo Mee eens In hoge mate Politici laten zich in de regel leiden door hun eigen ideologie, en proberen dat eventueel ondersteunend bewij in de empirie te vinden. Dat is iets anders dan zich laten overtuigen door onafhankelijk bewijs Biografie & eerdere uitslagen
Bernard van Praag Portret van Bernard van Praag Universiteit van Amsterdam Mee eens In redelijke mate De recente belastingverlaging ,terwijl iedereen kan zien welke problemen (defensie, klimaat,enz.) afkomen op de staatsbegroting is een welsprekend voorbeeld. Biografie & eerdere uitslagen
Elmer Sterken Elmer Sterken image Rijksuniversiteit Groningen Mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Fieke van der Lecq Fieke van der Lecq image

VU Amsterdam en Ecovisie

Mee eens In redelijke mate Factfree politics en/of naar believen shoppen in economie. Wel een groot kwaliteitsverschil tussen politici. Biografie & eerdere uitslagen
Frank den Butter Portret van Frank den Butter Vrije Universiteit Amsterdam Mee eens In redelijke mate Dit lijkt soms zo, maar het opportunisme bestaat er vooral uit dat empirische inzichten uit de economie omarmd worden wanneer dat in de ideologie past, en gebagatelliseerd worden wanneer het niet past. Biografie & eerdere uitslagen
Jeroen Hinloopen Portret van Jeroen Hinloopen

Centraal Planbureau, Den Haag en Universiteit van Amsterdam

Mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Kees Koedijk Kees Koedijk image

Tilburg University, TIAS School for Business and Society, en CEPR

Mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Lans Bovenberg Lans Bovenberg image Tilburg University en Netspar Mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Maarten Pieter Schinkel Portret van Maarten Pieter Schinkel Universiteit van Amsterdam, Amsterdam Center for Law & Economics Mee eens In redelijke mate De stelling(en) vat ik op over macro-economische modellen te gaan. Micro-economische modellen worden zo mogelijk nog minder voldoende in het beleid betrokken - en zijn vanzelfsprekend nog veel belangrijker als raadgevers (in hoge mate). Biografie & eerdere uitslagen
Peter Kooreman Foto van Peter Kooreman Tilburg University Mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Pieter Gautier Pieter Gautier image Vrije Universiteit Mee eens In redelijke mate Voorbeelden beleid niet op basis van econ wetenschap: HRA, te lage kapitaaleisen banken, te lage belasting C02 (te hoog plafond). Biografie & eerdere uitslagen
Wouter den Haan Foto van Wouter den Haan London School of Economics Mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Andries de Grip Andries de Grip Universiteit Maastricht, ROA Eens noch oneens In hoge mate In de politiek wordt veel waarde gehecht aan economische analyses, al kunnen politici uitkomsten die hen niet welgevallig zijn vaak negeren. Deels is dit onterecht, deels is het ook legitiem dat men niet-econ. overwegingen meeneemt in de besluitvorming. Biografie & eerdere uitslagen
Eric Bartelsman Portret van Eric Bartelsman Vrije Universiteit Amsterdam Eens noch oneens In hoge mate Politici kunnen teveel vertrouwen op onzekere modellen of te weinig op goede modellen. Maar andersom gebeurt gelukkig ook. Economen zouden beter moeten aangeven welke inzichten en modellen betrouwbaar zijn en waar ideologie een betere gids is voor beleid. Biografie & eerdere uitslagen
Harry van Dalen Harry van Dalen image

NIDI, Den Haag, Rijksuniversiteit Groningen en Tilburg University, TISEM en TIAS

Eens noch oneens In hoge mate Biografie & eerdere uitslagen
Lex Hoogduin Portret van Lex Hoogduin

Rijksuniversiteit Groningen

Eens noch oneens In hoge mate Biografie & eerdere uitslagen
Raymond Gradus Foto van Raymond Gradus VU Amsterdam Eens noch oneens In hoge mate Is sterk afhankelijk van casus. Overigens is een politieke of ideologische afweging breder dan alleen een economische afweging. Biografie & eerdere uitslagen
Bart van Ark Portret van Bart van Ark Rijksuniversiteit van Groningen, The Conference Board Eens noch oneens In redelijke mate Dat lijkt me te generaliserend. Ik heb met beleidsmakers gewerkt die de basic empirische feiten niet kennen, alsmede beleidsmakers die ze wel kennen en gebruiken, maar niet in de juiste contect plaatsen. Biografie & eerdere uitslagen
Charles van Marrewijk Portret van Charles van Marrewijk Urecht University School of Economics, Tjalling C. Koopmans Instituut Eens noch oneens In redelijke mate Een inschatting geven van wat anderen denken of waar zij zich door laten leiden is eigenlijk onmogelijk. Je kunt dat beter aan de personen in kwestie vragen. Vandaar eens noch oneens. Biografie & eerdere uitslagen
Joop Hartog Joop Hartog image Universiteit van Amsterdam Eens noch oneens In redelijke mate Ik kies een middenpositie omdat in veel gevallen analyses van het CPB een belangrijke rol spelen. Maar op het terrein van onderwijs wordt "evidence-based" nog slechts met de mond beleden. Bij arbeidsmarktbeleid gaat het duidelijk de goede kant op. Biografie & eerdere uitslagen
Kees Goudswaard Portret van Kees Goudswaard Universiteit Leiden Eens noch oneens In redelijke mate Dit is niet zonder meer te generaliseren; het geldt niet voor alle politici Biografie & eerdere uitslagen
Koen Caminada Portret van Koen Caminada Universiteit Leiden Eens noch oneens In redelijke mate Goede modellen brengen de afruil van effecten van specifieke beleidsmaatregelen in kaart, waar na de weging daarvan aan politici is. De taak van economen is om goede modellen te bouwen en ook de beperkingen daarvan goed over het voetlicht te brengen. Biografie & eerdere uitslagen
Marco Varkevisser Portret van Marco Varkevisser Erasmus Universiteit Rotterdam en iBMG Eens noch oneens In redelijke mate Over het algemeen spelen empirische inzichten wel degelijk een rol, al gebeurt het niet zelden dat in een later stadium politieke overwegingen alsnog doorslaggevend zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Piet Eichholtz Piet Eichholtz image Universiteit Maastricht Eens noch oneens In redelijke mate Ideologie en opportunisme zijn belangrijk, maar tegelijk is er in Nederland een extreem (te groot?) respect for de modellen van het CPB, zeker in verkiezingstijd Biografie & eerdere uitslagen
Steven Brakman Steven Brakman image Rijksuniversiteit Groningen Eens noch oneens In redelijke mate Dit komt voor, maar De Kamer laat zich ook informeren door CPB, WRR, CBS etc. Biografie & eerdere uitslagen
Mirjam van Praag Portret van Mirjam van Praag

Copenhagen Business School en Universiteit van Amsterdam

Eens noch oneens In geringe mate Ik weet niet waardoor politici zich meer laten leiden. Ideologie is belangrijk, opportunisme slecht. Inzichten uit de economische wetenschap zijn natuurlijk van belang en een betere basis voor besluitvorming dan intuitie, (althans van de meeste mensen). Biografie & eerdere uitslagen
Frank Kalshoven Portret van Frank Kalshoven De Argumentenfabriek Eens noch oneens In zeer geringe mate Biografie & eerdere uitslagen
Jan van Ours Jan van Ours image

Erasmus Universiteit Rotterdam

Oneens In redelijke mate "Meer" suggereert dat het meetbaar is of politici zich laten leiden door ideologie/opportunisme of wetenschappelijke inzichten. Bovendien geeft de economische wetenschap geen eenduidige inzichten. Biografie & eerdere uitslagen
Janneke Plantenga Portret van Janneke Plantenga Universiteit Utrecht Oneens In redelijke mate In deze formulering is de tegenstelling te groot. Er is natuurlijk ook sprake van opportunisme in het gebruik van empirische kwantitatieve inzichten Biografie & eerdere uitslagen
Mathijs van Dijk Mathijs van Dijk image

Erasmus Universiteit, Rotterdam School of Management

Oneens In redelijke mate De analyses en doorrekeningen van het CPB lijken juist een vrij grote rol te spelen in de Nederlandse politiek, met name rond verkiezingen. Biografie & eerdere uitslagen
Bas van der Klaauw Bas van der Klaauw image Vrije Universiteit Amsterdam en Tinbergen Instituut Oneens In geringe mate Ik weet weinig van politieke besluitvorming. Maar empirisch microeconometrisch onderzoek wordt door ministeries en andere overheidsinstellingen erg serieus genomen, dus zal ook wel van invloed zijn op besluitvorming. Biografie & eerdere uitslagen

Stelling 2: Resultaat per panellid

Het voorspellen van de economie op de lange termijn met macro-econometrische modellen is een zinloze exercitie.

Klik op een van onderstaande categorieën om het overzicht te sorteren.
Naam Organisatie Uitslag Expertise Toelichting
Eric Bartelsman Portret van Eric Bartelsman Vrije Universiteit Amsterdam Zeer mee eens In zeer hoge mate Voorspellen op lange termijn kan zeker nog niet. Wel empirisch onderbouwing geven voor groeistrategieen, of scenario's schetsen. Biografie & eerdere uitslagen
Sylvester Eijffinger Sylvester Eijffinger image Tilburg University en CEPR Zeer mee eens In zeer hoge mate Macro-econometrische modellen zijn met grote onzekerheden omgeven en kunnen slechts voorspellingen op (zeer) korte termijn doen en kunnen geen voorspellingen op (middel)lange termijn te doen. De interacties tussen economische subjecten zijn te onzeker. Biografie & eerdere uitslagen
Paul de Beer Paul de Beer image Universiteit van Amsterdam Zeer mee eens In hoge mate De betrouwbaarheid van economische voorspellingen op langere termijn is zeer gering. Dat betekent overigens niet dat doorrekeningen van langetermijntrends op zichzelf zinloos zijn, zolang ze maar niet als een voorspelling worden gezien. Biografie & eerdere uitslagen
Harry van Dalen Harry van Dalen image

NIDI, Den Haag, Rijksuniversiteit Groningen en Tilburg University, TISEM en TIAS

Zeer mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Bernard van Praag Portret van Bernard van Praag Universiteit van Amsterdam Mee eens In hoge mate Het vergelijken van voorspellingen met realisaties en het continue 'bijstellen' geeft voldoende aan dat langetermijn-voorspellingen weinig waarde hebben. Overigens hebben langetermijn voorspellingen wel een waarschuwend effect. (Jonas -effect) Biografie & eerdere uitslagen
Casper van Ewijk Casper van Ewijk image

Tilburg University, Netspar, en Universiteit van Amsterdam

Mee eens In hoge mate waarheid als een koe, daarom waagt niemand zich hier aan. iets anders is dat je wel analyses mbt lange termijn kunt doen en moet doen bijv rond schuldpolitiek, milieu en andere zaken met lange termijn consequenties. Biografie & eerdere uitslagen
Eelke de Jong Portret van Eelke de Jong Radboud Universiteit Nijmegen Mee eens In hoge mate Drgelijke modellen (en alle andere manieren om over de lange termijn te denken) zijn denkkaders, geen voorspellende modellen. Biografie & eerdere uitslagen
Joop Schippers Portret van Joop Schippers Universiteit van Utrecht Mee eens In hoge mate Naarmate de termijn langer is, stijgt de kans dat zich in de economie schokken en ontwikkelingen voordoen die buiten de scope van op het verleden gebaseerde modellen vallen. We zouden daarom meer met scenario-analyse moeten werken. Biografie & eerdere uitslagen
Piet Eichholtz Piet Eichholtz image Universiteit Maastricht Mee eens In hoge mate Economen zijn slecht in voorspellen, met of zonder modellen Biografie & eerdere uitslagen
Reyer Gerlagh Reyer Gerlagh image

Universiteit van Tilburg, Tilburg Sustainability Center

Mee eens In hoge mate Voor de lange termijn zijn veranderingen in instituties en technologische ontwikkelingen van meer belang dan de 'micro' factoren die worden meegenomen in macro-econometrische modellen. Biografie & eerdere uitslagen
Bart van Ark Portret van Bart van Ark Rijksuniversiteit van Groningen, The Conference Board Mee eens In redelijke mate "Voorspellen" op lange termijn is zinloos. Het gebruiken van economische modelles als een bouwsteen voor het begrijpen van trends en het schetsen van scenarios is een zinnige exercitie. Biografie & eerdere uitslagen
Frank Kalshoven Portret van Frank Kalshoven De Argumentenfabriek Mee eens In redelijke mate Wat niet wil zeggen dat je geen goede sommen kunt maken waar je iets aan hebt. Biografie & eerdere uitslagen
Jeroen Hinloopen Portret van Jeroen Hinloopen

Centraal Planbureau, Den Haag en Universiteit van Amsterdam

Mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Kees Koedijk Kees Koedijk image

Tilburg University, TIAS School for Business and Society, en CEPR

Mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Mathijs van Dijk Mathijs van Dijk image

Erasmus Universiteit, Rotterdam School of Management

Mee eens In redelijke mate Grote macro-econometrische modellen zijn te rigide om op de lange termijn goed te voorspellen. Ook geldt de "Lucas kritiek" voor het doorrekenen van beleidsmaatregelen. Biografie & eerdere uitslagen
Bas Jacobs Bas Jacobs image Erasmus School of Economics, Rotterdam en CESifo München Eens noch oneens In zeer hoge mate Het gaat niet om voorspellen, wel om een raming waar beleid op kan worden gebaseerd. Zonder ramingen wordt beleid een rommeltje. Ramingen worden achterhaald door de werkelijkheid. Biografie & eerdere uitslagen
Koen Caminada Portret van Koen Caminada Universiteit Leiden Eens noch oneens In redelijke mate Prognoses zullen welhaast nooit precies uitkomen, maar dat maakt het gebruik van een consistent denkwerk (econometrisch model) nog niet zinloos om de toekomst te verkennen, want de altenatieven zijn vaak slechter. Biografie & eerdere uitslagen
Pieter Gautier Pieter Gautier image Vrije Universiteit Eens noch oneens In redelijke mate Wat wel zinnig is, zijn conditionele voorspellingen bv wat gebeurt er als belasting op arbeid verandert of als het kostbaarder wordt om tijdelijke banen aan te bieden. Biografie & eerdere uitslagen
Wouter den Haan Foto van Wouter den Haan London School of Economics Eens noch oneens In redelijke mate Antwoord hangt af van de interpretatie van "lange-termijn". In veel modellen gaat de economie terug naar het lange-termijn groeipad wat meestal niet endogeen is. Uitzonderingen zijn endogene groeimodellen maar die worden zelden gebruikt voor voorspellinge Biografie & eerdere uitslagen
Arjen van Witteloostuijn Arjen van Witteloostuijn image

Tilburg University, Universiteit van Antwerpen, en Cardiff University

Eens noch oneens In geringe mate De wereld is te onzeker voor lange-termijnvoorspellingen te ver in de toekomst. Wel kunnen gevoeligheids- en scenario-analyses nuttig zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Lans Bovenberg Lans Bovenberg image Tilburg University en Netspar Eens noch oneens In geringe mate Biografie & eerdere uitslagen
Bas van der Klaauw Bas van der Klaauw image Vrije Universiteit Amsterdam en Tinbergen Instituut Oneens In hoge mate De voorspelling zelf is waardeloos omdat het uit gaat van gelijkblijvende omstandigheden en zelfs dan de onzekerheid groot is. Maar het vergelijken van voorspellingen bij verschillende beleidskeuzes geeft wel nuttig inzicht over de beleidskeuzes. Biografie & eerdere uitslagen
Charles van Marrewijk Portret van Charles van Marrewijk Urecht University School of Economics, Tjalling C. Koopmans Instituut Oneens In hoge mate Het is wel degelijk mogelijk een redelijke inschatting voor de langere termijn te maken. Biografie & eerdere uitslagen
Elmer Sterken Elmer Sterken image Rijksuniversiteit Groningen Oneens In hoge mate Biografie & eerdere uitslagen
Frank den Butter Portret van Frank den Butter Vrije Universiteit Amsterdam Oneens In hoge mate Lange termijn macromodellen moeten vooral worden gebruikt om effecten van beleidsmaatregelen door te rekenen. Dat soort 'voorspellingen' zijn zeer zinvol. Voorspellingen in de zin van 'forecasts' zijn ongewis vanwege onvoorspelbare exogene ontwikkelingen Biografie & eerdere uitslagen
Joan Muysken Portret van Joan Muysken Universiteit Maastricht Oneens In hoge mate De uitkomsten van deze modellen kunnen bijdragen aan een goed debat over lange termijn ontwikkelingen. Zij kunnen insprireren tot onverwachte vragen of inzichten - ook als de voorspellingen onjuist zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Steven Brakman Steven Brakman image Rijksuniversiteit Groningen Oneens In hoge mate Systematische en consistente vergelijking van diverse beleidsmaatregelen kan alleen met een model. De beperkingen van het gebruikte model dienen wel duidelijk zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Barbara Baarsma Barbara Baarsma image

Rabobank, Utrecht en Universiteit van Amsterdam

Oneens In redelijke mate Voorspellingen op de lange termijn zijn niet zinloos, maar je moet wel grote onzekerheidsmarges hanteren. Biografie & eerdere uitslagen
Fieke van der Lecq Fieke van der Lecq image

VU Amsterdam en Ecovisie

Oneens In redelijke mate Het alternatief is erger, maar je moet modellen wel kunnen interpreteren. Biografie & eerdere uitslagen
Jan van Ours Jan van Ours image

Erasmus Universiteit Rotterdam

Oneens In redelijke mate Volgens mij wordt er met modellen niet voorspeld maar verkend. De toekomstverkenning zet aan tot nadenken. Niet meer en niet minder. Lange termijnverkenningen zijn daarom zinvol. Biografie & eerdere uitslagen
Janneke Plantenga Portret van Janneke Plantenga Universiteit Utrecht Oneens In redelijke mate Modellen zijn altijd een hulpmiddel. Het gaat fout wanneer de uitkomsten leiden tot ferme beleidsaanbevelingen, terwijl die uitkomsten het resultaat zijn van al even ferme (en extreme) veronderstellingen. Biografie & eerdere uitslagen
Kees Goudswaard Portret van Kees Goudswaard Universiteit Leiden Oneens In redelijke mate Niet te veel waarde hechten aan voorspellingen, maar wel nuttig om bepaalde trends te signaleren, waar in het beleid op ingespeeld kan worden Biografie & eerdere uitslagen
Maarten Pieter Schinkel Portret van Maarten Pieter Schinkel Universiteit van Amsterdam, Amsterdam Center for Law & Economics Oneens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Peter Kooreman Foto van Peter Kooreman Tilburg University Oneens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Raymond Gradus Foto van Raymond Gradus VU Amsterdam Oneens In redelijke mate Men moet zich bewust van de onzekerheid bijvoorbeeld door het werken met scenario's, wat het CPB in sommige studies ook doet. Het schetsen van lange termijn scenario's is zeker niet zinloos. Biografie & eerdere uitslagen
Roel Beetsma Roel Beetsma image Universiteit van Amsterdam, CEPR en CESifo Zeer mee oneens In zeer hoge mate De voorspellingen geven richting en mogelijke orde van grootte, gegeven de info die beschikbaar is. Dat is beter dan ongeinformeerd wijze besluiten. Je moet je in je besluitvorming echter bewust zijn v/d beperkingen v/h model en toekomstige onzekerheden Biografie & eerdere uitslagen
Andries de Grip Andries de Grip Universiteit Maastricht, ROA Zeer mee oneens In hoge mate Lange-termijn verkenningen op basis van macro-economische analyses zijn juist zeer waardevol, omdat ze doorgaans het karakter hebben van scenariostudies die belangrijke zaken kunnen agenderen. Biografie & eerdere uitslagen
Lex Hoogduin Portret van Lex Hoogduin

Rijksuniversiteit Groningen

Zeer mee oneens In hoge mate De economische ontwikkeling op lange termijn is prinicpieel onvoorspelbaar. Biografie & eerdere uitslagen
Joop Hartog Joop Hartog image Universiteit van Amsterdam Zeer mee oneens In redelijke mate Het gaat er niet om te voorspellen wat er zal gebeuren, het gaat er om te verkennen wat er zou kunnen gebeuren en wat de effecten van alternatief beleid zou kunnen zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Marco Varkevisser Portret van Marco Varkevisser Erasmus Universiteit Rotterdam en iBMG Zeer mee oneens In redelijke mate Dit is wel degelijk zinvol, mits de beperkingen van zo'n exercitie niet uit het oog worden verloren en de voorspellingen dus als indicatief worden gezien. Biografie & eerdere uitslagen
Mirjam van Praag Portret van Mirjam van Praag

Copenhagen Business School en Universiteit van Amsterdam

Zeer mee oneens In redelijke mate Dat is een idiote stelling. Het is zinvol maar niet alle (on)denkbare shocks kunnen worden meegenomen in een model. En op lange termijn gebeurt er wel eens wat. Maar de economie voorspellen kan beter met dan zonder model natuurlijk. Biografie & eerdere uitslagen

Stelling 3: Resultaat per panellid

De invloed van CPB-analyses op het economisch beleid van de regering is te groot.

Klik op een van onderstaande categorieën om het overzicht te sorteren.
Naam Organisatie Uitslag Expertise Toelichting
Sylvester Eijffinger Sylvester Eijffinger image Tilburg University en CEPR Zeer mee eens In zeer hoge mate De invloed van CPB-analyses en voorspellingen op het economisch beleid van de kabinet zijn veel te groot. Dat ligt niet aan het CPB dat de onzekerheidsmarges goed aangeeft maar aan politici die deze onzekerheidsmarges bewust of onbewust negeren. Biografie & eerdere uitslagen
Roel Beetsma Roel Beetsma image Universiteit van Amsterdam, CEPR en CESifo Zeer mee eens In hoge mate Probleem is dat politici/publiek enkel nog beleid vergelijken o.b.v. CPB uitkomsten, terwijl we weten dat CPB modellen hun beperkingen hebben. De opbrengsten van innovatief zullen vaak onvoldoende uit de cpb modellen naar voren komen Biografie & eerdere uitslagen
Joop Schippers Portret van Joop Schippers Universiteit van Utrecht Mee eens In hoge mate Politici zijn zich met name te weinig bewust van de onzekerheidsmarges in CPB-ramingen (ondanks alle waarschuwingen) en gebruiken ramingen te vaak als excuus voor politieke keuzes die ook anders hadden kunnen uitvallen. Biografie & eerdere uitslagen
Lex Hoogduin Portret van Lex Hoogduin

Rijksuniversiteit Groningen

Mee eens In hoge mate Biografie & eerdere uitslagen
Paul de Beer Paul de Beer image Universiteit van Amsterdam Mee eens In hoge mate Vooral de doorrekening van verkiezingsprogramma's leidt tot een gevaarlijke versmalling van het politieke debat over economische kwesties. Biografie & eerdere uitslagen
Piet Eichholtz Piet Eichholtz image Universiteit Maastricht Mee eens In hoge mate De modellen zijn te beperkt als het gaat om structurele effecten en de modeluitkomsten worden teveel als absolute waarheid gezien Biografie & eerdere uitslagen
Raymond Gradus Foto van Raymond Gradus VU Amsterdam Mee eens In hoge mate Dit komt in belangrijke mate doordat politici die uitkomsten van het CPB als ze in hun voordeel uitkomen verheerlijken. Het CPB heeft overigens wel een verantwoordelijkheid door de beperking van hun analyse goed voor het voetlicht te werpen. Biografie & eerdere uitslagen
Bart van Ark Portret van Bart van Ark Rijksuniversiteit van Groningen, The Conference Board Mee eens In redelijke mate Een bredere blik buiten de CPB cirkel lijkt me zeer verstandig. Biografie & eerdere uitslagen
Bernard van Praag Portret van Bernard van Praag Universiteit van Amsterdam Mee eens In redelijke mate ik denk dat de mening van regering en ambtenaren ook een grote invloed heeft op het CPB. Het zou interessant zijn om na tegaan in hoeverre ambtenaren invloed hebben op de uiteindelijke inhoud van CPB-publikaties. Biografie & eerdere uitslagen
Frank Kalshoven Portret van Frank Kalshoven De Argumentenfabriek Mee eens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Kees Koedijk Kees Koedijk image

Tilburg University, TIAS School for Business and Society, en CEPR

Mee eens In redelijke mate vooral gevolg van het feit dat veel economen in nederland gericht zijn op internationaal publiceren en het Nederlandse beleidsdebat aan CPB laten. Biografie & eerdere uitslagen
Maarten Pieter Schinkel Portret van Maarten Pieter Schinkel Universiteit van Amsterdam, Amsterdam Center for Law & Economics Mee eens In redelijke mate Strikt te onderscheiden van wetenschappelijke inzichten (stelling 1), en er wordt dikwijls selectief uit of naar gewinkeld. Biografie & eerdere uitslagen
Marco Varkevisser Portret van Marco Varkevisser Erasmus Universiteit Rotterdam en iBMG Mee eens In redelijke mate Als ik mij tot mijn eigen vakgebied (gezondheidseconomie) beperk: ik ken voorbeelden waarbij bepaalde keuzes in verkiezingsprogramma's & regeerakkoord vooral tot stand zijn gekomen omdat deze goed 'scoren' bij de CPB doorrekening. Biografie & eerdere uitslagen
Elmer Sterken Elmer Sterken image Rijksuniversiteit Groningen Eens noch oneens In hoge mate Biografie & eerdere uitslagen
Reyer Gerlagh Reyer Gerlagh image

Universiteit van Tilburg, Tilburg Sustainability Center

Eens noch oneens In hoge mate Eerder te eenzijdig dan te groot. Het is goed dat een instantie de beleidsmakers voorhoudt wat de consequenties zijn van de keuzes. Het is misplaatst dat hierbij vooral gekeken wordt naar korte-termijn verdelingseffecten. Biografie & eerdere uitslagen
Arjen van Witteloostuijn Arjen van Witteloostuijn image

Tilburg University, Universiteit van Antwerpen, en Cardiff University

Eens noch oneens In redelijke mate Veel is retoriek. Uiteindelijk laten veel politici niet al te veel gelegen liggen aan wat het CPB te zeggen heeft. Zij gebruiken van het CPB wat in de ideologische kraam te pas komt. Biografie & eerdere uitslagen
Eric Bartelsman Portret van Eric Bartelsman Vrije Universiteit Amsterdam Eens noch oneens In redelijke mate Net als bij 1: soms is het onterecht te groot, soms onterecht te klein. Maar, gelukkig soms andersom. CPB kan iets scherper zijn in alleen doen van analyses als beleidsopties helder en betrouwbaar zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Fieke van der Lecq Fieke van der Lecq image

VU Amsterdam en Ecovisie

Eens noch oneens In redelijke mate Wel belangrijk dat het CPB zich van voorkeuren en meningsvorming onthoudt. Het gaat om hun beleidsanalyses. Biografie & eerdere uitslagen
Koen Caminada Portret van Koen Caminada Universiteit Leiden Eens noch oneens In redelijke mate Die invloed is weliswaar groot en uniek in de wereld, maar daar staat de onafhankelijkheid van het CPB als waarborg tegenover. Biografie & eerdere uitslagen
Lans Bovenberg Lans Bovenberg image Tilburg University en Netspar Eens noch oneens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Mathijs van Dijk Mathijs van Dijk image

Erasmus Universiteit, Rotterdam School of Management

Eens noch oneens In redelijke mate Mijn indruk is dat er serieus naar het CPB wordt geluisterd terwijl ook de beperkingen worden ingezien en andere argumenten een rol spelen in de besluitvorming. Biografie & eerdere uitslagen
Pieter Gautier Pieter Gautier image Vrije Universiteit Eens noch oneens In geringe mate Ik weet niet precies hoe groot die invloed is. Biografie & eerdere uitslagen
Bas Jacobs Bas Jacobs image Erasmus School of Economics, Rotterdam en CESifo München Oneens In zeer hoge mate Als politici niet naar economen luisteren (zie 1) dan doen ze dat ook niet naar CPB-economen. Politiek doet aan cherry picking: CPB analyses die beleid ondersteunen worden omarmd (en v.v.). CPB zit eerder te dicht op politiek, bv. bij begrotingspolitiek. Biografie & eerdere uitslagen
Andries de Grip Andries de Grip Universiteit Maastricht, ROA Oneens In hoge mate Het is juist erg belangrijk dat onafhankelijke organisaties het overheidsbeleid analyseren Biografie & eerdere uitslagen
Charles van Marrewijk Portret van Charles van Marrewijk Urecht University School of Economics, Tjalling C. Koopmans Instituut Oneens In hoge mate Het CPB doet goed werk en heeft een louterende invloed op politieke plannen. De oorsprong van die plannen ligt grotendeels bij de politiek, zoals het hoort. Biografie & eerdere uitslagen
Eelke de Jong Portret van Eelke de Jong Radboud Universiteit Nijmegen Oneens In hoge mate Biografie & eerdere uitslagen
Frank den Butter Portret van Frank den Butter Vrije Universiteit Amsterdam Oneens In hoge mate De invloed van het CPB als rekenmeester van de overheid is terecht heel groot omdat het het politieke debat disciplineert. Het regeringsbeleid kan zich daardoor beter richten op de politieke afwegingen en uitruil tussen doelstellingen Biografie & eerdere uitslagen
Harry van Dalen Harry van Dalen image

NIDI, Den Haag, Rijksuniversiteit Groningen en Tilburg University, TISEM en TIAS

Oneens In hoge mate De invloed is groot, maar niet te groot. Enig economisch weerwerk in de politieke arena kan zeker geen kwaad. Biografie & eerdere uitslagen
Joan Muysken Portret van Joan Muysken Universiteit Maastricht Oneens In hoge mate Ik denk dat dat erg meevalt: (1) het CPB geeft vaak de maatschappelijke consensus weer; (2) de regering kan uiteraard selectief winkelen uit de advizen van het CPB. Biografie & eerdere uitslagen
Steven Brakman Steven Brakman image Rijksuniversiteit Groningen Oneens In hoge mate Het CPB doet wat gevraagd wordt. Het 'caveat emptor' is uiteraard op zijn plaats Biografie & eerdere uitslagen
Barbara Baarsma Barbara Baarsma image

Rabobank, Utrecht en Universiteit van Amsterdam

Oneens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Jan van Ours Jan van Ours image

Erasmus Universiteit Rotterdam

Oneens In redelijke mate Ook deze stelling suggereert weer een meetbaarheid die er niet is. Politici bepalen zelf hoe zwaar ze de CPB-analyses laten meewegen. Biografie & eerdere uitslagen
Janneke Plantenga Portret van Janneke Plantenga Universiteit Utrecht Oneens In redelijke mate Ik heb de indruk dat het CPB voorzichtiger wordt en eerder de range schetst waarbinnen de resultaten van bepaalde beleidsvoornemens zich zullen bewegen. Biografie & eerdere uitslagen
Jeroen Hinloopen Portret van Jeroen Hinloopen

Centraal Planbureau, Den Haag en Universiteit van Amsterdam

Oneens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Kees Goudswaard Portret van Kees Goudswaard Universiteit Leiden Oneens In redelijke mate Disciplinerende werking van CPB-analyses is zeker nuttig Biografie & eerdere uitslagen
Peter Kooreman Foto van Peter Kooreman Tilburg University Oneens In redelijke mate Biografie & eerdere uitslagen
Wouter den Haan Foto van Wouter den Haan London School of Economics Oneens In redelijke mate De CPB biedt een uitstekend kader om over dingen na te denken. Niet alle relevanten aspecten zitten in de CPB modellen/analyses maar dat betekent niet dat ze een goede start van de discussie bieden. Biografie & eerdere uitslagen
Bas van der Klaauw Bas van der Klaauw image Vrije Universiteit Amsterdam en Tinbergen Instituut Zeer mee oneens In hoge mate CPB geeft gestructureerde analyse van voor- en nadelen van beleid. Dat disciplineert beleidsmakers op een nuttige manier. Biografie & eerdere uitslagen
Casper van Ewijk Casper van Ewijk image

Tilburg University, Netspar, en Universiteit van Amsterdam

Zeer mee oneens In hoge mate het beleid kan veel winnen bij goede analyse Biografie & eerdere uitslagen
Joop Hartog Joop Hartog image Universiteit van Amsterdam Zeer mee oneens In redelijke mate Ondanks alle beperkingen zorgt CPB voor een zindelijke discussie. Biografie & eerdere uitslagen
Mirjam van Praag Portret van Mirjam van Praag

Copenhagen Business School en Universiteit van Amsterdam

Zeer mee oneens In redelijke mate Het CPB is er om beleidsbeslissingen te baseren op objectieve kwantitatieve analyses. Biografie & eerdere uitslagen

Me Judice Economenpanel

Leden

Voor een overzicht van de leden van het economenpanel en hun affilaties: klik hier.

Toelichting

Dit panel peilt in welke mate economen het eens of oneens zijn over grote economische vraagstukken. Me Judice heeft een panel van ongeveer 60 economische deskundigen uitgenodigd om op gezette tijden (minimaal een keer per maand) hun mening te geven.

Het panel is gekozen op basis van een aantal minimale eisen. Een deelnemer moet onafhankelijk en gepromoveerd zijn. Een additionele eis is dat de economen enige affiniteit met vraagstukken van economische politiek moeten hebben. Om zo veel mogelijk een representatief beeld van de Nederlandse economen te krijgen is er naar gestreefd om de diverse economie faculteiten en hoogleraren (Amsterdam, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam, Tilburg en Utrecht) aan bod te laten komen alsmede diverse specialismen.

Op het punt van het stemmen op stellingen is het goed om een paar zaken te benadrukken. In sommige gevallen zullen panelleden eens noch oneens zijn met een bepaalde stelling. Er kunnen twee redenen zijn voor deze uitkomst.

  1. Een econoom is een expert op het bepaald terrein maar ziet op basis van zijn ervaring en kennis van het veld dat er nog veel onzekerheid is over de stelling in kwestie. In dergelijke gevallen zullen de panelleden stemmen op de optie ‘eens noch oneens’.
  2. Een econoom is geen expert op een terrein of bezit te weinig kennis over een specifieke casus om daar een gekwalificeerde uitspraak over te doen. In dat geval zal het panellid stemmen op de optie ‘geen mening’.

De vragen worden per email naar het Me Judice Economenpanel gestuurd en ieder lid krijgt ruim de tijd om na te denken over de stem die hij of zij wil uitbrengen. Zij mogen alle bronnen gebruiken die zij willen om hun keuze te maken. Voorts krijgen alle panelleden de gelegenheid om in een paar woorden hun keuze toe te lichten, evenals de mate van (on)zekerheid die men heeft over het gekozen antwoord zodat volledig transparant is hoe in deze groep het totaalbeeld tot stand komt. Er worden daarom altijd twee figuren getoond: een ongewogen en een gewogen beeld waarbij het antwoord een hoger gewicht krijgt naarmate men zelf stelt dat men meer van het onderwerp afweet.

Buitenstaanders mogen stellingen suggereren evenals de panelleden zelf. Het Me Judice panelbestuur is uiteindelijk verantwoordelijk voor de keuze van de definitieve stelling. In sommige gevallen zullen wij een conceptversie van de stelling naar het Me Judice economenpanel sturen om fouten, onduidelijkheden of vage bewoordingen op te sporen.

De paneldata die middels deze peiling worden verzameld vallen onder het copyright van het Me Judice economenpanel en zullen worden gebruikt voor onderzoek, waarover zal worden gerapporteerd in een tijdschriftartikel.

Voor vragen en/of opmerkingen: economenpanel@mejudice.nl

Suggereer een stelling

Indien u een stelling wilt voorstellen die voorgelegd wordt aan het Me Judice economenpanel kunt u hieronder een voorstel doen. Over de behandeling van deze stelling kan niet worden gecorrespondeerd.