Me Judice Economenpanel: Naar een houdbaar pensioenstelsel

23 sep 2013

Het pensioenstelsel staat in het brandpunt van de belangstelling. Basisbeginselen worden ter discussie gesteld en er wordt bezien wat een houdbaar en modern pensioenstelsel kan zijn. Het kabinet Rutte is bijvoorbeeld van plan om de maximale fiscale ondersteuning van pensioenopbouw te versoberen in het licht van de vergrijzing. Iedere werknemer mag nu elk jaar 2,25% van het jaarinkomen (minus een drempelbedrag voor de AOW) belastingvrij pensioen opbouwen. Dat percentage wordt verlaagd naar 1,75%. Maar ook zaken als verplichte aansluiting bij pensioenfondsen en het delen van risico´s tussen generaties blijven ter discussie staan. Vandaar de volgende drie stellingen die betrekking hebben op het Nederlandse pensioenstelsel:

Stelling 1

De maximale fiscaal gefaciliteerde pensioenopbouw dient te worden verlaagd van 2,25% naar 1,75% zoals voorgesteld door het kabinet Rutte.

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (ongewogen)

Resultaat (ongewogen)

Stelling 2

Het delen van risico's met toekomstige generaties – die nu nog niet deelnemen aan de pensioenfondsen –  is een essentiële meerwaarde van het aanvullende pensioenstelsel.

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (ongewogen)

Resultaat (ongewogen)

Stelling 3

Het pensioenbelang van werknemers wordt het beste gediend door verplichte aansluiting bij een pensioenfonds. 

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (gewogen voor kennis expert)

Resultaat (ongewogen)

Resultaat (ongewogen)

Stelling 1: Resultaat per panellid

De maximale fiscaal gefaciliteerde pensioenopbouw dient te worden verlaagd van 2,25% naar 1,75% zoals voorgesteld door het kabinet Rutte.

Klik op een van onderstaande categorieën om het overzicht te sorteren.
NaamOrganisatieUitslagExpertiseToelichting 
Lans Bovenberg
Lans Bovenberg image
Tilburg University en NetsparMee eensIn zeer hoge mateOp korte termijn mee eens maar niet op de lange termijn: we moeten naar variabele opbouw (minder (meer) opbouw bij lage (hoge) rentes). Verder moet kabinet premies minder rentegevoelig maken zodat fondsen premies nu kunnen verlagen. Biografie & eerdere uitslagen
Kees Koedijk
Kees Koedijk image

Tilburg University, TIAS en CEPR

Zeer mee oneensIn zeer hoge mateOpeenstapeling van nieuwe regels voor pensioen en pensioenopbouw is niet te overzien door deelnemers. Gevolg is dat het toekomstig pensioen veel minder wordt opgebouwd dan de werknemers verwachten en hopen... Biografie & eerdere uitslagen
Sweder van Wijnbergen
Portret van Sweder van Wijnbergen
Universiteit van AmsterdamZeer mee oneensIn zeer hoge matePensioenopbouw bij "normale"werkgeschiedenis blijft nu al steken op ongeveer 50% middelloon, wordt dan te laag. Biografie & eerdere uitslagen
Lex Hoogduin
Portret van Lex Hoogduin

Rijksuniversiteit Groningen

Mee eensIn hoge mate  Biografie & eerdere uitslagen
Sylvester Eijffinger
Sylvester Eijffinger image
Tilburg University en CEPRMee eensIn hoge mateGraag zou ik van het kabinet Rutte II willen vernemen wat haar visie is op de houdbaarheid van ons pensioenstelsel, in het bijzonder op welke wijze de pensioenleeftijd in de toekomst gekoppeld wordt aan de verhoging van de levensverwachting. Biografie & eerdere uitslagen
Dirk Schoenmaker
Portret van Dirk Schoenmaker

Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit

Mee eensIn hoge mateEr zit te veel vermogen opgesloten in verplichte besparingen in Nederland. Biografie & eerdere uitslagen
Gerard Pfann
Gerard Pfann image
Universiteit van Maastricht, Nuffield College, University of Oxford, en IZA BonnEens noch oneensIn hoge mateHet cijfer lijkt arbitrair. Het is ad-hoc beleid, politieke wanhoop. Verantwoordelijke politici kijken en denken vooruit. Zij doen voorstellen met consequenties voor besteedbaar inkomens van mensen in goede tijden, niet in slechte tijden. Biografie & eerdere uitslagen
Frank den Butter
Portret van Frank den Butter
Vrije Universiteit AmsterdamEens noch oneensIn hoge mateDeze versobering van het Witteveen-kader vormt een mooie (netto) financieringsbron voor de overheid,maar betekent wel dat de jonge generaties minder pensioen, en misschien wel te weinig pensioen kunnen opbouwen Biografie & eerdere uitslagen
Kees Goudswaard
Portret van Kees Goudswaard
Universiteit LeidenEens noch oneensIn hoge mateEens met een beperking van de maximaal gefaciliteerde opbouw, maar dit is wel een erg forse stap. Veel mensen zullen niet in de buurt komen van een pensioen van 70%. Biografie & eerdere uitslagen
Roel Beetsma
Roel Beetsma image
Universiteit van Amsterdam, CEPR en CESifoOneensIn hoge mateDe toekomstige voldoende pensioenopbouw van veel mensen wordt in gevaar gebracht. Langer werken compenseert maar gedeeltelijk. Veel mensen bouwen geen volledig pensioen op en komen zo met hun opbouw in gevaar. Biografie & eerdere uitslagen
Paul de Beer
Paul de Beer image
Universiteit van AmsterdamOneensIn hoge mateSlechts weinig mensen slagen erin gedurende 40 jaar (of meer) pensioen op te bouwen en dan, bij 1,75% opbouw, op 70% van het middelloon uit te komen, o.a. door toename flexwerk en zzp-schap. Biografie & eerdere uitslagen
Eduard Bomhoff
Portret van Eduard Bomhoff
Monash University, Sunway Campus, Kuala Lumpur, MaleisiëZeer mee oneensIn hoge mate  Biografie & eerdere uitslagen
Bernard van Praag
Portret van Bernard van Praag
Universiteit van AmsterdamZeer mee oneensIn hoge mate Wanneer de meeste fondsen zo'n lage dekkingsgraad hebben, lijkt het onverantwoord de premie te verlagen. Dat is wel het doel van de fiscale voorstellen. Vele mensen zullen ook niet tot 67 of eventueel 71 kunnen/mogen doorwerken. Biografie & eerdere uitslagen
Fieke van der Lecq
Fieke van der Lecq image

VU Amsterdam en Ecovisie

Zeer mee oneensIn hoge mateKortetermijnpolitiek: belastinginkomsten naar voren halen, terwijl uitgaven vanwege vergrijzing voorlopig blijven stijgen. Inconsistent: burgers worden aangemoedigd hun financiele planning op orde te maken, maar ontmoedigd om pensioen op te bouwen. Biografie & eerdere uitslagen
Joop Schippers
Portret van Joop Schippers
Universiteit van UtrechtZeer mee oneensIn hoge mateFlexibele loopbanen maken opbouw een onzekere zaak. In de jaren dat opbouw kan plaatsvinden, moet dat dan ook substantieel kunnen gebeuren. Gelet op zorgkosten is substantieel pensioen in toekomst hard nodig. Biografie & eerdere uitslagen
Koen Caminada
Portret van Koen Caminada
Universiteit LeidenZeer mee eensIn redelijke mateHet ambitieniveau om via fiscaal vriendelijke, dus publieke weg pensioensparen te bevorderen, mag best lager. Bovendien leidt dit tot grondslagverbreding in de inkomstenbelasting (in ruil voor tariefverlaging), en dus tot postieve werkgelegenheidseffecten Biografie & eerdere uitslagen
Bas Jacobs
Bas Jacobs image
Erasmus School of Economics, Rotterdam en CESifo MünchenMee eensIn redelijke matePensioenopbouw wordt teveel fiscaal ondersteund, net als hypotheken. Het is goed dat als mensen meer aflossen op hypotheken tegelijkertijd minder pensioen opbouwen. We sparen al erg veel en economie wordt veel stabieler door balansverkorting. Biografie & eerdere uitslagen
Rick van der Ploeg
Portret van Rick van der Ploeg
Oxford University, VU Amsterdam, CEPR en CESifoMee eensIn redelijke mateDe kosten van oudedag, slecht management en de financieele crisis worden nu te veel afgewenteld op jongere generaties. Het is de vraag of het intergenerationele contract dat tot nu toe heeft gefunctioneerd houdbaar is in een sterk vergrijzende samenleving Biografie & eerdere uitslagen
Eelke de Jong
Portret van Eelke de Jong
Radboud Universiteit NijmegenMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Barbara Baarsma
Barbara Baarsma image

Rabobank, Utrecht en Universiteit van Amsterdam

Mee eensIn redelijke mateIk ben er voorstander van om de pensioenopbouw geheel niet langer fiscaal te faciliteren. Dat maakt het stelsel een stuk duidelijker en verstoort overheidsfinanciën minder (nu moet de overheid schuld aangaan ter grootte van de latente belastinginkomsten) Biografie & eerdere uitslagen
Joan Muysken
Portret van Joan Muysken
Universiteit MaastrichtMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Ivo Arnold
Ivo Arnold image
Nyenrode Business Universiteit en Erasmus Universiteit RotterdamMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Mathijs Bouman
Portret van Mathijs Bouman
Econoom & journalistMee eensIn redelijke mateSubsidie op pensioensparen is nu te groot. Biografie & eerdere uitslagen
Frank Kalshoven
Portret van Frank Kalshoven
De ArgumentenfabriekMee eensIn redelijke mateHet verplichte pensioensparen in Nederland is doorgeschoten. Welk marktfalen lost dat hoge sparen op? Precies, geen enkel. Intussen ontmoedigt het wle investeringen in menselijk kapitaal. Biografie & eerdere uitslagen
Clemens Kool
Clemens Kool image

Centraal Planbureau en Utrecht School of Economics

Mee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Harry van Dalen
Harry van Dalen image

NIDI, Den Haag, Rijksuniversiteit Groningen en Tilburg University

Eens noch oneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Harry Garretsen
Harry Garretsen image
Rijksuniversiteit GroningenEens noch oneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Steven Brakman
Steven Brakman image
Rijksuniversiteit GroningenEens noch oneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Bas van der Klaauw
Bas van der Klaauw image
Vrije Universiteit Amsterdam en Tinbergen InstituutEens noch oneensIn redelijke mateLiever een maximum op het bedrag van de pensioenopbouw. Dan worden alleen pensioenen tot een bepaald maximum fiscaal gefaciliteerd. Lage en midden inkomen behouden een goed pensioen. Hoge inkomens moeten aanvullingen buiten fiscale faciliteiten regelen. Biografie & eerdere uitslagen
Harald Benink
Portret van Harald Benink
Tilburg UniversityOneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Reyer Gerlagh
Reyer Gerlagh image

Universiteit van Tilburg, Tilburg Sustainability Center

OneensIn redelijke mateHet kabinet geeft een verwarrend signaal. Pensioenen worden minder door omstandigheden (lage rente), en mensen mogen minder sparen door overheidsbeleid (lagere vrijstelling). Biografie & eerdere uitslagen
Andries de Grip
Andries de Grip
Universiteit Maastricht, ROAOneensIn redelijke mateGezien de grote zorgen die veel mensen zich momenteel maken over de hoogte van hun latere pensioen is het een slechte zaak om dit nu te doen. Biografie & eerdere uitslagen
Maarten Pieter Schinkel
Portret van Maarten Pieter Schinkel
Universiteit van Amsterdam, Amsterdam Center for Law & EconomicsOneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Charles van Marrewijk
Portret van Charles van Marrewijk
Urecht University School of Economics, Tjalling C. Koopmans InstituutOneensIn redelijke mateEen verlaging lijkt redelijk, maar dit is te veel. Biografie & eerdere uitslagen
Gerard J. van den Berg
Portret van Gerard J. van den Berg
University of MannheimOneensIn redelijke mateDit is primair een ordinaire belastingverhoging. En daar zit de economie niet op te wachten. De "rechtvaardiging" dat mensen langer zullen blijven werken is speculatief: de cognitieve skills van veel mensen gaan flink omlaag rond hun 70e. Biografie & eerdere uitslagen
Henriëtte Prast
Portret van Henriëtte Prast
Tilburg UniversityZeer mee oneensIn redelijke mateAan de ene kant geven we miljarden aan belastinggeld en pensioenpremieontvangsten uit aan communicatie om mensen voldoende te laten sparen voor hun pensioen, aan de andere kant verlagen we de gefaciliteerde opbouw ' kan het inconsistenter? We weten dat me Biografie & eerdere uitslagen
Jan Luiten van Zanden
Jan Luiten van Zanden image
Universiteit Utrecht en Internationaal Instituut voor Sociale GeschiedenisZeer mee oneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Joop Hartog
Joop Hartog image
Universiteit van AmsterdamZeer mee oneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Jeroen Hinloopen
Portret van Jeroen Hinloopen

Utrecht School of Economics

Mee eensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Pieter Gautier
Pieter Gautier image
Vrije UniversiteitMee eensIn geringe mateDeze maatregel is ongunstig voor jongeren. Daarom is het verstandig om belastingvrijstelling op reeds gespaarde deel ook als vermogen te belasten (box 3). Belasting op arbeid kan dan worden verlaagd. Probleem in NL is NIET dat we te veel sparen. Biografie & eerdere uitslagen
Wouter den Haan
Foto van Wouter den Haan
London School of EconomicsMee eensIn geringe mateHet zal lastig worden als de baby boomers met pensioen gaan en een kleiner deel van de bevolking werkt. Om de problemen dan te verminderen is het goed als de baby boomers gestimuleerd worden om nu te investeren in de toekomst. Biografie & eerdere uitslagen
Bart van Ark
Portret van Bart van Ark
Rijksuniversiteit van Groningen, The Conference BoardMee eensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Jaap Abbring
Portret van Jaap Abbring
Tilburg UniversityMee eensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Arjo Klamer
Arjo Klamer image

Erasmus Universiteit Rotterdam en wethouder SP, Hilversum

Eens noch oneensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Jan van Ours
Jan van Ours image
Tilburg University, CEPR en IZA BonnGeen mening   Biografie & eerdere uitslagen

Stelling 2: Resultaat per panellid

Het delen van risico's met toekomstige generaties – die nu nog niet deelnemen aan de pensioenfondsen –  is een essentiële meerwaarde van het aanvullende pensioenstelsel.

Klik op een van onderstaande categorieën om het overzicht te sorteren.
NaamOrganisatieUitslagExpertiseToelichting 
Roel Beetsma
Roel Beetsma image
Universiteit van Amsterdam, CEPR en CESifoZeer mee eensIn zeer hoge mateZie wat er gebeurt met (individuele) DC regelingen in andere landen, zoals VK en VS Biografie & eerdere uitslagen
Eduard Bomhoff
Portret van Eduard Bomhoff
Monash University, Sunway Campus, Kuala Lumpur, MaleisiëZeer mee eensIn zeer hoge mate  Biografie & eerdere uitslagen
Paul de Beer
Paul de Beer image
Universiteit van AmsterdamZeer mee eensIn zeer hoge mateIntergenerationele risicodeling is de beste manier om lasten en baten van pensioenen evenwichtig over de generaties te delen. Biografie & eerdere uitslagen
Sweder van Wijnbergen
Portret van Sweder van Wijnbergen
Universiteit van AmsterdamZeer mee eensIn zeer hoge mateZeer waardevol maar alleen houdbaar als er ex ante neutraliteit (i.e. actuarially fair) verdeeld wordt: alleen ex post plussen en minnen, niet ex ante. Dus GEEN GEKNOEI met de rekenrente. Biografie & eerdere uitslagen
Kees Koedijk
Kees Koedijk image

Tilburg University, TIAS en CEPR

Mee eensIn zeer hoge mate  Biografie & eerdere uitslagen
Lans Bovenberg
Lans Bovenberg image
Tilburg University en NetsparOneensIn zeer hoge matePotentieel meerwaarde maar politieke risico's van collectieve buffers zijn te groot. Fondsen kunnen zich beter beperken tot helpen van deelnemers met financiële planning. Dat is al moeilijk genoeg. Biografie & eerdere uitslagen
Harry van Dalen
Harry van Dalen image

NIDI, Den Haag, Rijksuniversiteit Groningen en Tilburg University

Zeer mee eensIn hoge mate  Biografie & eerdere uitslagen
Sylvester Eijffinger
Sylvester Eijffinger image
Tilburg University en CEPRZeer mee eensIn hoge mateHet grootste gevaar voor het pensioenstelsel is het wegvallen van de solidariteit tussen de generaties die altijd de basis is geweest voor ons kapitaaldekkingsstelsel. Deze solidariteit staat onder grote druk en dreigt ons pensioenstelsel te ondergraven. Biografie & eerdere uitslagen
Gerard Pfann
Gerard Pfann image
Universiteit van Maastricht, Nuffield College, University of Oxford, en IZA BonnMee eensIn hoge mateHet spreiden van risico's is altijd beter. Niet alleen over generaties, ook tussen perioden van voorspoed (als meer kan worden gespaard) en tegenspoed (wanneer er juist minder te besteden is). Biografie & eerdere uitslagen
Frank den Butter
Portret van Frank den Butter
Vrije Universiteit AmsterdamMee eensIn hoge mateIn een studie voor de WRR hebben Boender c.s. indertijd aangetoond dat intergenerationele risicospreiding welvaartsvehogend werkt. Nadeel is dat er buffers moeten worden aangehouden die van "niemand" zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Bernard van Praag
Portret van Bernard van Praag
Universiteit van AmsterdamMee eensIn hoge matein feite spaart elke deelnemer voor zijn eigen pensioen. De leden van hetzelfde cohort delen risico op lang leven. Het is nog maar de vraag of er risico-deling is tussen cohorten, want daardoor krijgt het kap.dekkingsstelsel een omslagkarakter. Biografie & eerdere uitslagen
Joop Schippers
Portret van Joop Schippers
Universiteit van UtrechtMee eensIn hoge mateEen adequaat stelsel kan niet bestaan zonder risicodeling en risicospreiding tussen generaties. Pensioen is iets van lange termijn en daar moeten instituties op worden afgestemd. Geen paniekmaatregelen op korte termijn. Biografie & eerdere uitslagen
Dirk Schoenmaker
Portret van Dirk Schoenmaker

Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit

Mee eensIn hoge mateHet is een meerwaarde. Wel staat de doorsneepremie terecht ter discussie. Biografie & eerdere uitslagen
Fieke van der Lecq
Fieke van der Lecq image

VU Amsterdam en Ecovisie

Eens noch oneensIn hoge mateIntergenerationele solidariteit is een groot goed, ook in financieel opzicht. Uitsmeren van mee- en tegenvallers zou wel kunnen worden beperkt. Biografie & eerdere uitslagen
Kees Goudswaard
Portret van Kees Goudswaard
Universiteit LeidenEens noch oneensIn hoge mateIntergenerationele risicodeling werkt op zich welvaartsverhogend (zie CPB-onderzoek). Minder goed is als er systematische overdrachten van de ene naar de andere generatie plaatsvinden (doorsneepremie). Biografie & eerdere uitslagen
Lex Hoogduin
Portret van Lex Hoogduin

Rijksuniversiteit Groningen

OneensIn hoge mate  Biografie & eerdere uitslagen
Joop Hartog
Joop Hartog image
Universiteit van AmsterdamZeer mee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Wouter den Haan
Foto van Wouter den Haan
London School of EconomicsZeer mee eensIn redelijke mateDelen van risico's is iets positiefs en ik zie geen grote nadelen. Biografie & eerdere uitslagen
Reyer Gerlagh
Reyer Gerlagh image

Universiteit van Tilburg, Tilburg Sustainability Center

Zeer mee eensIn redelijke mateHet pensioen is een waardevol onderdeel van de sociale verzekering. Mensen waarderen dat. Onrust ontstaat door systematisch voordelen van sommige groepen deelnemers, niet door een systematisch delen van risico's. Biografie & eerdere uitslagen
Koen Caminada
Portret van Koen Caminada
Universiteit LeidenZeer mee eensIn redelijke mateRisicopooling levert welvaartswinst op. Het is vooral zaak deze winst netjes te verdelen tussen de diverse deelnemers/generaties. Biografie & eerdere uitslagen
Harry Garretsen
Harry Garretsen image
Rijksuniversiteit GroningenMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Arjo Klamer
Arjo Klamer image

Erasmus Universiteit Rotterdam en wethouder SP, Hilversum

Mee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Rick van der Ploeg
Portret van Rick van der Ploeg
Oxford University, VU Amsterdam, CEPR en CESifoMee eensIn redelijke mateHet lijkt me dat naast de basis AOW (de ‘koffie’) het nuttig is om daarboven een bepaald deel van een salaris (zeg een deel dat overeenkomt met maximaal twee of drie keer het minimumloon) verplicht te verzekeren (de ‘melk’). Daar bovenop kunnen mensen dat Biografie & eerdere uitslagen
Jan Luiten van Zanden
Jan Luiten van Zanden image
Universiteit Utrecht en Internationaal Instituut voor Sociale GeschiedenisMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Eelke de Jong
Portret van Eelke de Jong
Radboud Universiteit NijmegenMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Joan Muysken
Portret van Joan Muysken
Universiteit MaastrichtMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Ivo Arnold
Ivo Arnold image
Nyenrode Business Universiteit en Erasmus Universiteit RotterdamMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Maarten Pieter Schinkel
Portret van Maarten Pieter Schinkel
Universiteit van Amsterdam, Amsterdam Center for Law & EconomicsMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Charles van Marrewijk
Portret van Charles van Marrewijk
Urecht University School of Economics, Tjalling C. Koopmans InstituutMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Clemens Kool
Clemens Kool image

Centraal Planbureau en Utrecht School of Economics

Mee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Harald Benink
Portret van Harald Benink
Tilburg UniversityEens noch oneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Barbara Baarsma
Barbara Baarsma image

Rabobank, Utrecht en Universiteit van Amsterdam

Eens noch oneensIn redelijke mateDat zou idealiter misschien wel een meerwaarde zijn, maar in de praktijk werkt dat niet goed omdat toekomstige generaties geen stem hebben. Beter naar een stelsel in de geest van generatierekeningen of zelfs individuele regelingen (wel collectief belegd). Biografie & eerdere uitslagen
Gerard J. van den Berg
Portret van Gerard J. van den Berg
University of MannheimEens noch oneensIn redelijke mateDelen van risico's klinkt leuk en aardig, maar zolang de babyboomers buiten schot blijven koop je er weinig voor. Biografie & eerdere uitslagen
Bas Jacobs
Bas Jacobs image
Erasmus School of Economics, Rotterdam en CESifo MünchenOneensIn redelijke mateIn theorie is risicodeling een meerwaarde van pensioenfondsen. Maar er is ook teveel moral hazard: pensioenfondsbesturen kunnen rekeningen afwentelen op toekomstige generaties door te lage premies, te genereuze uitkeringen en te grote beleggingsrisico's Biografie & eerdere uitslagen
Steven Brakman
Steven Brakman image
Rijksuniversiteit GroningenOneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Andries de Grip
Andries de Grip
Universiteit Maastricht, ROAOneensIn redelijke mateDit is op zich een goede zaak, maar niet de essentie van een goed pensioenstelsel. Bovendien vereist de concretisering hiervan veel onzekere aannames. Biografie & eerdere uitslagen
Henriëtte Prast
Portret van Henriëtte Prast
Tilburg UniversityZeer mee oneensIn redelijke mateWe hebben de afgelopen jaren gezien dat het systeem deze belofte niet waarmaakt, maar in tegendeel risico s laat neerkomen bij jongere generaties zodat oudere generaties gevrijwaard blijven Biografie & eerdere uitslagen
Bas van der Klaauw
Bas van der Klaauw image
Vrije Universiteit Amsterdam en Tinbergen InstituutZeer mee oneensIn redelijke mateAls ik heel cynisch ben, heb ik er niet veel vertrouwen in dat er in het huidige systeem voldoende over blijft voor een goed pensioen voor de volgende generaties. Liever persoonlijke spaarpotjes, waardoor iedereen kan deelnemen bij grote pensioenfondsen. Biografie & eerdere uitslagen
Mathijs Bouman
Portret van Mathijs Bouman
Econoom & journalistZeer mee oneensIn redelijke mateMaakt het systeem misschien stabieler, maar ook onrechtvaardiger. Verschillende generaties betalen verschillende premies voor dezelfde pensioenrechten, Biografie & eerdere uitslagen
Pieter Gautier
Pieter Gautier image
Vrije UniversiteitMee eensIn geringe mateDit is wenselijk. Huidige systeem werkt echter niet goed. Jongeren en ouderen hebben verschillende voorkeuren: Jong--> hoog rendement/ veel risico, oud-->laag rendement/ weinig risico. Biografie & eerdere uitslagen
Jeroen Hinloopen
Portret van Jeroen Hinloopen

Utrecht School of Economics

Eens noch oneensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Bart van Ark
Portret van Bart van Ark
Rijksuniversiteit van Groningen, The Conference BoardOneensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Jaap Abbring
Portret van Jaap Abbring
Tilburg UniversityOneensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Frank Kalshoven
Portret van Frank Kalshoven
De ArgumentenfabriekGeen mening   Biografie & eerdere uitslagen
Jan van Ours
Jan van Ours image
Tilburg University, CEPR en IZA BonnGeen mening   Biografie & eerdere uitslagen

Stelling 3: Resultaat per panellid

Het pensioenbelang van werknemers wordt het beste gediend door verplichte aansluiting bij een pensioenfonds. 

Klik op een van onderstaande categorieën om het overzicht te sorteren.
NaamOrganisatieUitslagExpertiseToelichting 
Eduard Bomhoff
Portret van Eduard Bomhoff
Monash University, Sunway Campus, Kuala Lumpur, MaleisiëZeer mee eensIn zeer hoge mate  Biografie & eerdere uitslagen
Lans Bovenberg
Lans Bovenberg image
Tilburg University en NetsparZeer mee eensIn zeer hoge mate Transactiekosten kunnen worden gedrukt door collectieve inkoop. Verder dien je mensen tegen zichzelf te beschermen en te helpen om voldoende te sparen voor de oude dag. Dit ook om te voorkomen dat ze tijdens pensioen beroep op overheid doen. Biografie & eerdere uitslagen
Paul de Beer
Paul de Beer image
Universiteit van AmsterdamZeer mee eensIn zeer hoge mateKeuzevrijheid t.a.v. het pensioenfonds zal leiden tot ongewenste risicoselectie en instabiliteit van het pensioenstelsel. Bovendien zullen de transactiekosten sterk toenemen en zullen veel werknemers onverstandige (kortzichtige) keuzes maken. Biografie & eerdere uitslagen
Sweder van Wijnbergen
Portret van Sweder van Wijnbergen
Universiteit van AmsterdamMee eensIn zeer hoge mateZonder verplichte aansluiting dreigt adverse selection. Verder leert behavioral fionance dat mensen consistent verkeerde keuzes maken i n het pensioendossier, hier past enig paternalisme... Biografie & eerdere uitslagen
Kees Koedijk
Kees Koedijk image

Tilburg University, TIAS en CEPR

Eens noch oneensIn zeer hoge matepensioenbelang van de deelnemer wordt het meest gediend door een individuele verplichtstelling. Opbouw van een pensioen bij een pensioenfonds is middel en geen doel. Biografie & eerdere uitslagen
Sylvester Eijffinger
Sylvester Eijffinger image
Tilburg University en CEPRZeer mee eensIn hoge mateDe ervaring met pensioenstelsels in andere landen leert ons dat de verantwoordelijkheid voor de aansluiting bij een pensioenfonds niet aan individuen kan worden overgelaten en dat de verplichte aansluiting bij een pensioenfonds de enige reele optie is. Biografie & eerdere uitslagen
Bernard van Praag
Portret van Bernard van Praag
Universiteit van AmsterdamZeer mee eensIn hoge matezonder verplichtstelling zullen velen vrijwillig veel teweinig opbouwen. Het is wel de vraag of de 'grote'verplichtstelling, d.w.z. bij een bepaald pensioenfonds, verplicht moet zijn. Daardoor is er geen concurrentie tussen pensioenfondsen. Biografie & eerdere uitslagen
Wouter den Haan
Foto van Wouter den Haan
London School of EconomicsZeer mee eensIn hoge mateIk zou liever niet paternalistisch overkomen, maar veel mensen die vrij kunnen kiezen sparen niet genoeg voor de oude dag. Omdat het aannemelijk is dat de toekomstige jongeren de oudjes niet laten wegkwijnen is het belangrijk nu te sparen. Biografie & eerdere uitslagen
Andries de Grip
Andries de Grip
Universiteit Maastricht, ROAZeer mee eensIn hoge mateVerplichte aansluiting voorkomt eenvoudigweg dat grote groepen onvoldoende geld opzij zetten voor hun latere pensioen. Bovendien realiseren pensioenfondsen een hoger rendement dan het overgrote deel van de individuele beleggers. Biografie & eerdere uitslagen
Joop Schippers
Portret van Joop Schippers
Universiteit van UtrechtZeer mee eensIn hoge mateZonder verplichte deelname is de kans groot op opt-out van de goede risico's en vallen individuen al snel ten prooi aan 'myopic behaviour'. Biografie & eerdere uitslagen
Roel Beetsma
Roel Beetsma image
Universiteit van Amsterdam, CEPR en CESifoMee eensIn hoge mateKosten blijven laag (geen reclame e.d.), economies of scale; risicodeling tussen cohorten wordt mogelijk gemaakt; geen adverse selectie; waardoor sommige groepen moeilijk pensioen kunnen opbouwen Biografie & eerdere uitslagen
Gerard Pfann
Gerard Pfann image
Universiteit van Maastricht, Nuffield College, University of Oxford, en IZA BonnMee eensIn hoge mate"Werknemers" suggereert homogeniteit. Maar dat is juist niet zo. Veel mensen kunnen voor zichzelf zorgen, maar velen ook niet. Een behoorlijke welvaartsstaat houdt rekening met heterogeniteit van mensen, en vooral van mensen die moeilijk zelfredzaam zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Henriëtte Prast
Portret van Henriëtte Prast
Tilburg UniversityMee eensIn hoge mateVerplichte aansluiting is wat werknemers willen en we weten ook waarom, ze zouden anders te weinig pensioen opbouwen, zie zzpers. Echter, werknemers zouden wel de keus moeten krijgen bij welk pensioenfonds ze zich aansluiten en hoeveel zekerheid ze willen Biografie & eerdere uitslagen
Harald Benink
Portret van Harald Benink
Tilburg UniversityMee eensIn hoge mate  Biografie & eerdere uitslagen
Harry van Dalen
Harry van Dalen image

NIDI, Den Haag, Rijksuniversiteit Groningen en Tilburg University

Eens noch oneensIn hoge mateHet kan anders en vrijer, maar de overgangsproblemen naar een vrij systeem lijken me enorm en zolang de toezichthouder DNB pensioenfondsen scherp houdt is deze verplichtstelling ook nog werkbaar. Biografie & eerdere uitslagen
Fieke van der Lecq
Fieke van der Lecq image

VU Amsterdam en Ecovisie

Eens noch oneensIn hoge mateVerplichte deelname (in een regeling) is verdedigbaar (vgl. basisverzekering zorg). Vrije keuze voor de regeling waarbij men zich aansluit, heeft voor- en nadelen. Biografie & eerdere uitslagen
Kees Goudswaard
Portret van Kees Goudswaard
Universiteit LeidenEens noch oneensIn hoge mateVerplicht pensioensparen is verstandig. Aan verplichte aansluiting bij het pensioenfonds van de werkgever zijn voordelen en nadelen verbonden. Maar deze "grote verplichtstelling" heeft mogelijk zijn langste tijd gehad. Biografie & eerdere uitslagen
Lex Hoogduin
Portret van Lex Hoogduin

Rijksuniversiteit Groningen

Zeer mee oneensIn hoge mate  Biografie & eerdere uitslagen
Joop Hartog
Joop Hartog image
Universiteit van AmsterdamZeer mee eensIn redelijke mateVerplichte aansluiting realiseert ten volle de voordelen van een collectieve regeling. Het moet dan wel gecombineerd worden met vrije keuze van het fonds waarbij wordt aangesloten. Biografie & eerdere uitslagen
Reyer Gerlagh
Reyer Gerlagh image

Universiteit van Tilburg, Tilburg Sustainability Center

Zeer mee eensIn redelijke mate1. Als mensen individueel kunnen kiezen, blijft het collectief zitten met de minst gunstige deelnemers en holt het systeem zichzelf uit. 2. Collectieve voorzieningen blijven alleen bestaan als er invloedrijke belanghebbenden zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Joan Muysken
Portret van Joan Muysken
Universiteit MaastrichtZeer mee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Koen Caminada
Portret van Koen Caminada
Universiteit LeidenZeer mee eensIn redelijke mateVerplichte deelname staat allerlei keuzevrijheid binnen het systeem niet in de weg: er kan gevarieerd worden naar (groepen) deelnemers. Biografie & eerdere uitslagen
Bas Jacobs
Bas Jacobs image
Erasmus School of Economics, Rotterdam en CESifo MünchenMee eensIn redelijke mateMensen moeten op een of andere manier verplicht pensioen opbouwen, want gedragseconomie laat zien dat mensen dat uit eigen beweging onvoldoende doen. Denk wel dat 2e peiler veel minder genereus kan zijn om dit doel te bereiken en ook zonder fiscale steun Biografie & eerdere uitslagen
Arjo Klamer
Arjo Klamer image

Erasmus Universiteit Rotterdam en wethouder SP, Hilversum

Mee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Jan Luiten van Zanden
Jan Luiten van Zanden image
Universiteit Utrecht en Internationaal Instituut voor Sociale GeschiedenisMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Steven Brakman
Steven Brakman image
Rijksuniversiteit GroningenMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Eelke de Jong
Portret van Eelke de Jong
Radboud Universiteit NijmegenMee eensIn redelijke mateVergelijk de VS, waar dit niet verplicht is. Veel gepensioneerden hebben daar te weinig gespaard voor hun pensioen. Biografie & eerdere uitslagen
Bas van der Klaauw
Bas van der Klaauw image
Vrije Universiteit Amsterdam en Tinbergen InstituutMee eensIn redelijke mateMaar dan wel verplichte aansluiting bij een pensioenfonds die elke werknemer zelf mag kiezen (dus niet door werkgever/sector bepaald). Als werknemers die van baan switchen altijd bij hetzelfde pensioenfonds kunnen blijven, wordt mobiliteit niet ontmoedigd Biografie & eerdere uitslagen
Ivo Arnold
Ivo Arnold image
Nyenrode Business Universiteit en Erasmus Universiteit RotterdamMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Dirk Schoenmaker
Portret van Dirk Schoenmaker

Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit

Mee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Maarten Pieter Schinkel
Portret van Maarten Pieter Schinkel
Universiteit van Amsterdam, Amsterdam Center for Law & EconomicsMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Charles van Marrewijk
Portret van Charles van Marrewijk
Urecht University School of Economics, Tjalling C. Koopmans InstituutMee eensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Clemens Kool
Clemens Kool image

Centraal Planbureau en Utrecht School of Economics

Mee eensIn redelijke mateverplichte aansluiting wel, maar meer vrijheid voor eigen keuze pensioenfonds Biografie & eerdere uitslagen
Harry Garretsen
Harry Garretsen image
Rijksuniversiteit GroningenEens noch oneensIn redelijke mate  Biografie & eerdere uitslagen
Frank den Butter
Portret van Frank den Butter
Vrije Universiteit AmsterdamEens noch oneensIn redelijke mateHet verplicht aansluiten bij een pensioenfonds - dus niet zelf beleggen - acht ik gewenst, maar niet dat vaststaat bij welk pensioenfonds dat dan zal moeten. Biografie & eerdere uitslagen
Barbara Baarsma
Barbara Baarsma image

Rabobank, Utrecht en Universiteit van Amsterdam

Eens noch oneensIn redelijke mateBoven op de AOW een aanvullend pensioen is waarschijnlijk goed, maar dan wel minder verplichten dan nu (bijv. boven een bepaald max inkomen geen extra verplichtstelling meer). Bij verplichtstelling hoort wel concurrente tussen pensioenfondsen. Biografie & eerdere uitslagen
Mathijs Bouman
Portret van Mathijs Bouman
Econoom & journalistEens noch oneensIn redelijke mateVoor verplicht sparen zijn goede argumenten, voor verplicht sparen bij een voorgeschreven fonds niet. Fondskeuze zou vrij moeten zijn. Biografie & eerdere uitslagen
Rick van der Ploeg
Portret van Rick van der Ploeg
Oxford University, VU Amsterdam, CEPR en CESifoOneensIn redelijke mateNiet zo zeer het pensioenbelang van werknemers maar de solidariteit onderling wordt het beste gediend bij verplichte aansluiting bij een pensioenfonds. Immers, het grootste risico dat men heeft in de voorbereiding van de oudedag is dat men langer leeft da Biografie & eerdere uitslagen
Frank Kalshoven
Portret van Frank Kalshoven
De ArgumentenfabriekOneensIn redelijke mateOp de arbeidsmarkt van nu en in de toekomst moet pensioen juist worden losgeknipt van bedrijf en bedrijfstakken. Pensioensparen moet de persoon volgen. Biografie & eerdere uitslagen
Gerard J. van den Berg
Portret van Gerard J. van den Berg
University of MannheimOneensIn redelijke mateDit kun je in zijn algemeenheid niet zeggen. Biografie & eerdere uitslagen
Jan van Ours
Jan van Ours image
Tilburg University, CEPR en IZA BonnMee eensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Jeroen Hinloopen
Portret van Jeroen Hinloopen

Utrecht School of Economics

Mee eensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Pieter Gautier
Pieter Gautier image
Vrije UniversiteitMee eensIn geringe mateVerplicht pensioen sparen is goed te verdedigen maar wel meer keuzevrijheid gewenst bij welk pensioenfonds en risico/rendement combinaties. Biografie & eerdere uitslagen
Bart van Ark
Portret van Bart van Ark
Rijksuniversiteit van Groningen, The Conference BoardOneensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen
Jaap Abbring
Portret van Jaap Abbring
Tilburg UniversityOneensIn geringe mate  Biografie & eerdere uitslagen

Me Judice Economenpanel

Leden

Voor een overzicht van de leden van het economenpanel en hun affilaties: klik hier.

Toelichting

Dit panel peilt in welke mate economen het eens of oneens zijn over grote economische vraagstukken. Me Judice heeft een panel van ongeveer 60 economische deskundigen uitgenodigd om op gezette tijden (minimaal een keer per maand) hun mening te geven.

 

Het panel is gekozen op basis van een aantal minimale eisen. Een deelnemer moet onafhankelijk en gepromoveerd zijn. Een additionele eis is dat de economen enige affiniteit met vraagstukken van economische politiek moeten hebben. Om zo veel mogelijk een representatief beeld van de Nederlandse economen te krijgen is er naar gestreefd om de diverse economie faculteiten en hoogleraren (Amsterdam, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam, Tilburg en Utrecht) aan bod te laten komen alsmede diverse specialismen.

 

Op het punt van het stemmen op stellingen is het goed om een paar zaken te benadrukken. In sommige gevallen zullen panelleden eens noch oneens zijn met een bepaalde stelling. Er kunnen twee redenen zijn voor deze uitkomst.

  1. Een econoom is een expert op het bepaald terrein maar ziet op basis van zijn ervaring en kennis van het veld dat er nog veel onzekerheid is over de stelling in kwestie. In dergelijke gevallen zullen de panelleden stemmen op de optie ‘eens noch oneens’.
  2. Een econoom is geen expert op een terrein of bezit te weinig kennis over een specifieke casus om daar een gekwalificeerde uitspraak over te doen. In dat geval zal het panellid stemmen op de optie ‘geen mening’.

 

De vragen worden per email naar het Me Judice Economenpanel gestuurd en ieder lid krijgt ruim de tijd om na te denken over de stem die hij of zij wil uitbrengen. Zij mogen alle bronnen gebruiken die zij willen om hun keuze te maken. Voorts krijgen alle panelleden de gelegenheid om in een paar woorden hun keuze toe te lichten, evenals de mate van (on)zekerheid die men heeft over het gekozen antwoord zodat volledig transparant is hoe in deze groep het totaalbeeld tot stand komt. Er worden daarom altijd twee figuren getoond: een ongewogen en een gewogen beeld waarbij het antwoord een hoger gewicht krijgt naarmate men zelf stelt dat men meer van het onderwerp afweet.

 

Buitenstaanders mogen stellingen suggereren evenals de panelleden zelf. Het Me Judice panelbestuur is uiteindelijk verantwoordelijk voor de keuze van de definitieve stelling. In sommige gevallen zullen wij een conceptversie van de stelling naar het Me Judice economenpanel sturen om fouten, onduidelijkheden of vage bewoordingen op te sporen.

 

De paneldata die middels deze peiling worden verzameld vallen onder het copyright van het Me Judice economenpanel en zullen worden gebruikt voor onderzoek, waarover zal worden gerapporteerd in een tijdschriftartikel.

 

Voor vragen en/of opmerkingen: economenpanel@mejudice.nl

Suggereer een stelling

Indien u een stelling wilt voorstellen die voorgelegd wordt aan het Me Judice economenpanel kunt u hieronder een voorstel doen. Over de behandeling van deze stelling kan niet worden gecorrespondeerd.