Eredivisie 2025/26: Een voorspelbare kampioen binnen een onvoorspelbare competitie

Inleiding

Het Eredivisie-seizoen 2025/26 zit er weer op. Aan de top weinig verrassingen. Al na een half seizoen was duidelijk dat PSV kampioen zou worden. De spannende ontknoping begon bij nummer 2, Feyenoord. Halverwege het seizoen had deze club negen punten achterstand op PSV en vijf punten voorsprong op nummer 3 Ajax. Aan het einde van het seizoen bedroeg de achterstand op PSV negentien punten en de voorsprong op nummer drie NEC zes punten.

De strijd om de Europese tickets bleef echter wel spannend. De grootste verrassing: NEC speelt mee in de voorronden Champions League.

De strijd om de Europese tickets bleef echter wel spannend. De grootste verrassing: NEC speelt mee in de voorronden Champions League en als dat niet wordt gehaald speelt NEC in de Europa League. FC Twente en AZ gaan in de Europa League spelen en Ajax doet na winst in de playoffs mee met de Conference League. Heracles, NAC en Volendam spelen volgend seizoen in de Eerste Divisie.

Verrassingen, doelpunten en schoten op doel

Tabel 1 geeft een overzicht van de eindresultaten van seizoen 2025/26. In de eerste kolom de punten, in de tweede kolom het aantal punten berekend op basis van bookmaker data met per wedstrijd de verwachte winstkans maal drie plus de verwachte kans op gelijkspel.

Voor de bovenste clubs maakt het geen verschil. Onderaan maakt het wel uit, want Volendam heeft het laagste aantal punten gebaseerd op bookmaker data. Volgens die data zou ook Heracles zijn gedegradeerd en zou Telstar nacompetitie hebben moeten spelen. De derde kolom geeft de cumulatieve verrassing weer: het verschil tussen het daadwerkelijk behaalde aantal punten en het aantal punten op basis van bookmakerdata.

Tabel 1. Eindstand Eredivisie 2025/26.

De grootste positieve verrassingen zijn voor PSV, NEC en Fortuna. De grootste negatieve verrassingen zijn voor Heracles, NAC en AZ. Het seizoen van AZ werd gered door de winst van de KNVB-beker. De top-drie heeft de meeste doelpunten gescoord, nummers vier tot zes kregen de minste doelpunten tegen. Niet heel verrassend.

Ook weinig verrassend is dat de top vier van het klassement eveneens de top vier vormt in termen van schoten op doel. Wel verrassend zijn de omzettingen van schoten op doel in doelpunten. PSV had 2.4 schoten op doel nodig voor een doelpunt en ook NEC en PEC zijn efficiënt in het maken van doelpunten met 2.7 en 3.0 schoten per doelpunt. NAC is het minst efficiënt met 4.1 schoten per doelpunt maar ook Twente heeft veel schoten nodig, 3.8, voor een doelpunt. Als FC Twente even efficiënt was geweest als NEC, had de club 74 doelpunten gemaakt in plaats van 59.

Cumulatieve verrassingen over het seizoen

Niet alleen de eindstand is interessant; ook de ontwikkelingen gedurende het seizoen verdienen aandacht. Voor de bovenste twee clubs van de Eredivisie is de cumulatieve verassing in Figuur 1 weergegeven. Alle actie zit in de eerste seizoenshelft. Na negen wedstrijden stond Feyenoord vijf verassingspunten boven PSV, na 19 wedstrijden had PSV ruim twaalf verassingspunten meer dan Feyenoord. Dat betekende een achteruitgang van zeventien verrassingspunten voor Feyenoord ten opzichte van PSV. Terwijl PSV opleefde stortte Feyenoord in.

Figuur 1. Cumulatieve verrassing PSV en Feyenoord.

In de media en door de supporters werd er veel gespeculeerd over de positie van trainer Robin van Persie - blijven (standpunt bestuur Feyenoord) of niet (standpunt media en supporters). In de tweede helft mocht Van Persie blijven en bleven de cumulatieve verrassingen nagenoeg gelijk.

Voor de nummers 5 en 6, Ajax en Utrecht, wordt de cumulatieve verassing weergegeven in (de rommelige) Figuur 2. Bij Ajax werd John Heitinga na 11 wedstrijden vervangen door Fred Grim die op zijn beurt na 26 wedstrijden werd vervangen door Óscar Garcia. Deze trainer wisselingen bij Ajex (zwarte lijn) zijn in de figuur weergegeven bij wedstrijd 11 en wedstrijd 26. Bij FC Utrecht (rode lijn) bleef Ron Jans het hele seizoen hoofdtrainer.

Opvallend is dat zowel bij het vertrek van Heitinga als bij het vertrek van Grim de cumulatieve verrassingen van Ajax en Utrecht nagenoeg gelijk waren. Na het vervangen van Grim daalde de cumulatieve verrassing voor Ajax nog met ruim een punt terwijl die van Utrecht met ruim zes punten toenam.

Figuur 2. Cumulatieve verrassing Ajax en FC Utrecht.

De top 10 grootste verrassingen

Hoog-geklasseerde clubs clubs kunnen moeilijk voor een grote positieve verrassing zorgen omdat ze altijd worden verondersteld te winnen. Laag-geklasseerde clubs hebben als ze tegen een hoog-geklasseerde club spelen een kleine winstkans dus als ze winnen is dat een grote positieve verrassing.

PSV mag dan over het hele seizoen genomen ongenaakbaar zijn geweest - zonder rimpelingen is ook voor hen het seizoen niet verlopen.

Tabel 2 geeft een overzicht van de grootste verrassingen van seizoen 2025/26. Bovenaan staat de wedstrijd PSV-Telstar die eindigde in 0-2 en voor Telstar een positieve verrassing van 2.8 punten zorgde (maximale positieve verassing is 3). Op nummer 2 staat ook al een wedstrijd van PSV, tegen Volendam die Volendam won met 2-1 en daardoor voor een positieve verrassing van 2.6 zorgde wat uiteindelijk onvoldoende bleek te zijn om degradatie te voorkomen.

Tabel 2. Meest verrassende wedstrijdresultaten.

PSV staat met nog twee wedstrijden in de top-10 grote verrassingen. Van Telstar werd ook uit verloren en van NEC werd thuis verloren. PSV mag dan over het hele seizoen genomen ongenaakbaar zijn geweest - zonder rimpelingen is ook voor hen het seizoen niet verlopen.

De voor mij grootste verrassing van het seizoen was Telstar die maar liefst twee keer van PSV won. De kans van Telstar om van PSV te winnen in het eigen stadion was 17%, de kans om in Eindhoven te winnen was 5%. Dus de kans om twee keer van PSV te winnen bedroeg 0.8%. Ongelooflijk eigenlijk.  

Net-transitieve driehoeken

Van Ours (2024) toont dat er over een periode van enkele decennia een niet-transitieve relatie heeft bestaan tussen Feyenoord, PSV en Ajax. Feyenoord won vaker dan andersom van PSV, PSV won vaker dan andersom van Ajax en Ajax won vaker dan andersom van Feyenoord. In Van Ours (2025b) worden hier over de recente periode nog een aantal niet-transitieve driehoeken over de afgelopen 24 jaar toegevoegd, onder andere Feyenoord-Utrecht-Ajax.

Figuur 3. Niet-transitieve driehoeken met per saldo behaalde punten.

Figuur 3 laat twee nieuwe niet-transitieve driehoeken zien zoals die in seizoen 2025/26 voorkwamen. Telstar won twee keer van PSV, PSV won twee keer van Feyenoord, Feyenoord won twee keer van Telstar. Verder won Sparta twee keer van Utrecht, Utrecht twee keer van Ajax en behaalde Ajax per saldo drie punten tegen Sparta.

Seizoen 2025/26 was wat betreft het kampioenschap saai. PSV ongenaakbaar, behalve voor Telstar.

Volgend seizoen zal dit ongetwijfeld weer anders zijn. Want waar Ajax in de reguliere competitie twee keer van Utrecht verloor won het wel in de playoffs van Utrecht, zij het pas na een strafschoppenreeks. Als Ajax in de reguliere competitie één keer van Utrecht had gewonnen, had FC Twente de play-offs moeten spelen. Ook had Ajax daarmee Europa League of zelfs (voorronden) Champions League kunnen spelen. Kan verkeren.

Slot

Seizoen 2025/26 was wat betreft het kampioenschap saai. PSV ongenaakbaar, behalve voor Telstar en in iets mindere mate Volendam. Daaronder en aan de onderkant volop spanning en soms verrassende uitkomsten. Leuk dat Telstar zich heeft gehandhaafd, want twee keer winnen van de kampioen en dan degraderen zou een niet te bevatten combinatie zijn geweest. Je nauwelijks handhaven en toch twee keer de kampioen verslaan. Het mooie van voetbal eigenlijk.

Referenties

Van Ours, J.C. (2024) Non-Transitive Patterns in Long-Term Football Rivalries, Journal of Sports Economics, 25(7), 802-826.

Van Ours, J.C. (2025a) Halverwege Eredivisie Seizoen 2025/26: Tussenbalans, Me Judice, 24 december 2025.

Van Ours, J.C. (2025b) On Bogey Teams and Circular Triads: Psychological Factors in Team Performance, Sports Economics Review, 10, 100051.

Bookmaker noteringen (Bet365): https://www.football-data.co.uk